Dünyada 70'ten fazla ülkede yasaklanan ve Parkinson hastalığıyla ilişkilendirilen paraquat adlı tartışmalı herbisitin üreticisi Syngenta, Avustralya'da ürünü satmayı durdurma kararı aldı.

Şirket, kararın gerekçesi olarak yeni düzenlemeler ile artan maliyetleri gösterirken, kamu sağlığı savunucuları yıllardır paraquatın ciddi sağlık riskleri taşıdığı konusunda uyarılarda bulunuyordu.

Karar, Avustralya Pestisit ve Veteriner İlaçları Kurumu'nun (APVMA) haziran ayında paraquat kullanımına yönelik kapsamlı kısıtlamalar getirmesinin ardından geldi. Yeni kurallar; sırt tipi püskürtücülerin kullanımının aşamalı olarak kaldırılmasını, daha sıkı kişisel koruyucu ekipman zorunluluğunu ve hektar başına uygulanabilecek maksimum dozun önemli ölçüde düşürülmesini öngörüyor.

İsviçre merkezli Syngenta tarafından onlarca yıldır üretilen paraquat, Parkinson hastalığıyla bağlantısına ilişkin bilimsel araştırmalar nedeniyle uzun süredir uluslararası tartışmaların odağında bulunuyor. Avrupa Birliği, söz konusu kimyasalı 2007 yılında yasaklarken, bugün itibarıyla 70'ten fazla ülkede kullanımı yasaklanmış durumda. Buna karşın paraquat, Avustralya'da evsel kullanımda yasak olsa da tahıl, şeker kamışı ve pamuk üretimi başta olmak üzere tarım sektöründe yaygın biçimde kullanılmaya devam ediyor.

APVMA, mevcut değerlendirmesinde onaylı kullanım koşullarında paraquata maruz kalmanın Parkinson hastalığı riskini artırdığını kesin olarak ortaya koyan yeterli kanıt bulunmadığını savunsa da, kimyasalın yüksek toksisitesi nedeniyle insanlarda akut maruziyet ve hayvanlara yönelik riskleri azaltmak amacıyla ilave kısıtlamalar getirdi.

Syngenta ise yaptığı açıklamada, yeni düzenlemeler ile karmaşık ve giderek maliyetli hale gelen tedarik zincirinin paraquat ürünlerini "ticari açıdan sürdürülemez" hale getirdiğini öne sürdü. Şirket, daha önce üretimi üçüncü taraf bir üretici üzerinden sürdürmeyi planladığını açıklamıştı.

Ancak eleştirmenler, şirketin yıllardır sağlık riskleri nedeniyle yoğun biçimde tartışılan bir ürünü pazarda tutmaya çalıştığını, düzenleyici baskılar ve artan maliyetlerin ardından geri adım atmak zorunda kaldığını belirtiyor.

Melbourne Üniversitesi'nden nörolog Doç. Dr. Wes Thevathasan da geçen ay yaptığı değerlendirmede, paraquat ile Parkinson hastalığı arasındaki ilişkinin bilim dünyasında giderek güçlenen bir görüş haline geldiğini söyledi. Thevathasan "Gerçek yaşam maruziyetini inceleyen çok sayıda epidemiyolojik çalışma, paraquatın Parkinson riskini yaklaşık üç kat artırdığını gösteriyor. Bu konuda küresel ölçekte oluşan güçlü bir bilimsel uzlaşı bulunuyor." ifadelerini kullandı.

Öte yandan sektör temsilcileri, Syngenta'nın piyasadan çekilmesinin çiftçiler açısından belirsizlik oluşturduğunu savundu. Grain Producers Australia Sözcüsü Andrew Weidemann, şirketin kararının üreticilerin seçeneklerini azaltabileceğini ve yabancı tarım kimyasalları şirketlerinin Avustralya pazarına yönelik yatırım iştahını olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Syngenta'nın çekilmesine rağmen Avustralya'da jenerik paraquat ürünlerinin satışının devam edeceği belirtiliyor. Ancak şirketin kararı, yıllardır sağlık riskleri nedeniyle eleştirilen tartışmalı herbisitin geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirmiş durumda. (İLKHA)