Biden ve Trump yönetimleri, Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX’ten Starlink uydu internet sistemini farklı ülkelerde devreye almasını veya erişimi kısıtlamasını defalarca istedi. Ukrayna’da askeri iletişimin desteklenmesi, İran’da internet erişiminin sağlanması, Yemen ve Lübnan’da ise direniş gruplarının sisteme erişiminin engellenmesi, Washington’un talepleri arasında yer aldı.

ABD yönetimlerinin, Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX’in uydu internet sistemi Starlink üzerindeki etkisi yeni iddialarla gündeme geldi. Reuters’ın görüştüğü altı eski ABD’li yetkili hem Joe Biden hem de Donald Trump döneminde Washington yönetiminin farklı ülkelerdeki Starlink hizmetinin açılması veya kapatılması için şirkete başvurduğunu belirtti.

Habere göre bu talepler yalnızca teknik düzenlemelerle sınırlı kalmadı. ABD’nin dış politika ve güvenlik hedefleri doğrultusunda da gündeme geldi.

Ukrayna ordusunun uydu iletişim sisteminden yararlanmasının desteklenmesi, İran’da internet erişiminin artırılması ve Yemen ile Lübnan’da direniş gruplarının sisteme erişiminin engellenmesi, taleplerin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Biden yönetimi Yemen ve Lübnan için erişimin kesilmesini istedi

Reuters’a konuşan dört eski yetkili, Biden yönetiminin, direniş gruplarının Starlink üzerinden iletişim kurmasını önlemek amacıyla hizmetin bazı terminallerde kapatılmasını istediğini aktardı.

Yetkililerin verdiği bilgilere göre, ABD istihbaratı 2023’te Lübnan’daki çatışmalar sırasında Hizbullah’la bağlantılı bazı kişilerin Starlink terminallerine erişmiş olabileceği yönünde Beyaz Saray’ı bilgilendirdi. Benzer kaygılar 2024’te Yemen’de Ensarullah Hareketi’ne yönelik ABD saldırıları sırasında da gündeme geldi.

Washington yönetimi, söz konusu grupların aracılar üzerinden temin ettiği öne sürülen terminallerin belirlenmesini ve devre dışı bırakılmasını SpaceX’ten istedi. Eski yetkililerden ikisi, bazı terminallerin bu girişimlerin ardından kapatıldığını söyledi.

Biden yönetimi, diğer taraftan, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya başlattığı geniş çaplı saldırının ardından Ukrayna ordusunun Starlink kullanımını genişletmesi için de SpaceX’e başvurdu.

İran’da internet erişimi için devreye alınması istendi

Reuters’ın haberine göre Biden yönetimi, Eylül 2022’de Mahsa Amini’nin ölümü sonrasında başlayan protestolar sırasında İran’da internet erişimini artırmak amacıyla Starlink’in devreye alınmasını istedi. Eski yetkililerden biri, terminallerin ABD yönetiminin yardımıyla ülkeye ulaştırıldığını belirtti ancak kaç cihazın gönderildiğine ilişkin bilgi vermedi.

Trump yönetiminin de benzer bir girişimde bulunduğu öne sürüldü. Reuters’a konuşan eski bir üst düzey Trump yönetimi yetkilisi ile konu hakkında bilgi sahibi bir kişi, Washington’un 2025 ve 2026 yıllarında İran’a yönelik ABD ve siyonist rejim saldırılarının ardından Starlink hizmetinin ülkede kullanılabilir hale getirilmesini Musk ve SpaceX ile görüştüğünü aktardı.

Söz konusu girişimin, hükümet karşıtı protestocuların internet ve iletişim olanaklarını artırmasının amaçlandığı belirtildi. Ancak Trump yönetimi ve SpaceX, bu terminallerin İran’da gerçekten devreye alındığını kamuoyuna doğrulamadı.

Ukrayna’daki kısıtlamalar tartışmayı büyüttü

Starlink’in Ukrayna’daki askeri kullanımına yönelik son kısıtlamalar, ABD yönetimi ile Musk arasındaki ilişkiyi yeniden tartışmaya açtı. Ukrayna ordusu, uydu iletişim sistemini cephede haberleşme ve insansız hava aracı operasyonlarında kullanıyor.

Reuters’ın daha önceki haberlerinde, Starlink’in askeri amaçlara yönelik sürümü Starshield üzerindeki hız sınırlamalarının Ukrayna’nın bazı askeri görevlerini aksattığı aktarılmıştı. ABD Başkanı Trump, perşembe günü hizmetin yeniden sağlandığını açıklarken, Ukraynalı yetkililer kısıtlamaların tamamen kaldırılmadığına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Starshield, Starlink’in askeri kullanıma yönelik sürümü olarak biliniyor. Musk ise sistemin kullanımına ilişkin kararların ABD hükümetinin kontrolünde olduğunu belirtmişti.

Son gelişmeler, ABD ordusu ve müttefiklerinin kritik iletişim altyapısı açısından özel bir şirkete bağımlılığı konusunda da soru işaretleri doğurdu. Avrupa’daki bazı yetkililer, Ukrayna örneğinin ardından kıtanın kendi askeri uydu iletişim kapasitesini geliştirmesi gerektiğini savunuyor.

Reuters’ın aktardığı eski yetkili beyanları, Washington’un Starlink’i farklı ülkelerdeki güvenlik ve dış politika hedefleri doğrultusunda devreye sokma veya erişimi kısıtlama taleplerinde bulunduğunu ortaya koyuyor. Ancak bu taleplerin tümünün uygulanıp uygulanmadığına ilişkin bilgiler aynı ölçüde net değil. (İLKHA)