ABD yönetimi, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde zorla çalıştırma faaliyetleriyle bağlantılı oldukları iddiasıyla Çinli biyoteknoloji şirketi BGI Group ile iştirakleri BGI Genomics ve MGI Tech'in ürünlerinin ülkeye girişini yasakladı.

ABD İç Güvenlik Bakanlığından (DHS) yapılan açıklamaya göre, ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza Birimi, perşembe gününden itibaren söz konusu şirketlerin ürünlerinin ülkeye girişine izin vermeyecek.

Bakanlık, şirketlerin Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nden malzeme temin ettiğini veya bölgedeki yönetimle işbirliği yaparak Uygurların da aralarında bulunduğu etnik gruplara mensup kişilerin zorla çalıştırılmasına yönelik faaliyetlerde yer aldığını ileri sürdü.

BGI Group, genetik dizileme teknolojileri alanında faaliyet gösteren büyük biyoteknoloji şirketleri arasında bulunuyor. ABD yönetiminin kararı, biyoteknolojinin Washington ile Pekin arasındaki ekonomik ve teknolojik rekabetin yeni cephelerinden biri haline geldiği bir dönemde alındı.

ABD Hazine Bakanlığı da geçen hafta biyoteknoloji, yapay zeka ve süper bilgisayar alanlarında Çin gibi ülkelere yönelik ABD yatırımlarını kısıtlamayı öngören yeni düzenlemeler teklif etmişti.

Çin ve BGI Group iddiaları reddetti

Çin Ticaret Bakanlığı, karara tepki göstererek zorla çalıştırma iddialarını reddetti ve ABD'nin uygulamasını "siyasi manipülasyon" ve "insan haklarını koruma bahanesi altında zorbalık" olarak nitelendirdi.

Bakanlığın perşembe sabahı yaptığı açıklamada, söz konusu kararların iki ülke liderleri arasında varılan uzlaşıyla çeliştiği, Çin-ABD ekonomik ve ticari ilişkilerinin istikrarına zarar verdiği ve insani değerlerin ruhuna aykırı olduğu savunuldu.

Açıklamada, Çin'in çıkarlarını korumak için gerekli önlemleri alacağı bildirildi.

BGI Group da çarşamba günü yaptığı açıklamada, her türlü zorla çalıştırma faaliyetinde bulunduğu iddiasını reddederek bu uygulamalara karşı olduğunu belirtti.

Biyoteknoloji, ABD-Çin rekabetinin yeni cephelerinden biri

ABD'li yasa yapıcılar ve politika belirleyiciler, BGI Group'un Çin hükümetiyle olası bağlantıları ve büyük miktarda genetik veriye erişimi nedeniyle şirketi uzun süredir ulusal güvenlik ve ticari çıkarlar açısından risk olarak değerlendiriyor.

Şirket ise özel mülkiyet yapısına sahip olduğunu, ABD'deki hastalara hizmet vermediğini ve Amerikalıların genetik verilerine erişimi bulunmadığını savunuyor.

ABD Kongresi, BGI'ın federal kaynaklarla finanse edilen sağlık hizmeti sağlayıcılarıyla iş yapmasını yasaklayacak düzenlemeyi kabul etmemiş olsa da geçen yılın sonunda, belirli şirketleri isimlendirmeden, riskli görülen biyoteknoloji şirketlerinin belirlenmesine yönelik benzer bir hükmü içeren düzenlemeyi kabul etmişti.

ABD Savunma Bakanlığı da BGI Group, BGI Genomics ve MGI Tech'i Çin ordusuyla bağlantılı şirketler listesine dahil etmişti.

ABD İç Güvenlik Bakanlığı, son kararına gerekçe olarak şirketlerin Sincan'da genetik test faaliyetlerini desteklediğine ilişkin kurumsal ve resmi raporlar dahil güvenilir bilgileri gösterdi. Bakanlık, genetik materyallerin toplanması ve analiz edilmesinin Çin yönetiminin etnik azınlıkları izlemesini, gözetim altında tutmasını ve baskı uygulamasını kolaylaştırabileceğini öne sürdü.

Yasak, Uygur Zorla Çalıştırılmasını Önleme Yasası kapsamında

Söz konusu kısıtlamalar, dönemin ABD Başkanı Joe Biden'ın 2021'in sonunda imzaladığı Uygur Zorla Çalıştırılmasını Önleme Yasası kapsamında uygulanıyor.

Çin yönetimi, Sincan'da insan hakları ihlalleri ve zorla çalıştırma yaşandığı yönündeki iddiaları reddederken bölgedeki politikalarını terörle mücadele ve istikrarın sağlanması gerekçesiyle savunuyor.

ABD yönetimi, ağustos ayında yasa kapsamında kara listeyi önemli ölçüde genişleterek listeye 43 Çinli şirketi daha eklemiş ve listedeki toplam kuruluş sayısını 187'ye çıkarmıştı.

Son karar, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Trump arasında gelecek ay Çin'in Shenzhen kentinde yapılması beklenen görüşme öncesinde alındı. Şi'nin aralık ayında Florida'da düzenlenecek G20 Liderler Zirvesi'ne katılarak Trump ile yeniden bir araya gelmesi de bekleniyor.

İki ülke, ticari ateşkes sürecinde ekonomik ilişkilerdeki istikrarı korumaya çalışıyor. (İLKHA)