Dünya genelinde milyonlarca kişi vitamin, mineral ve bitkisel takviyeleri düzenli olarak kullanırken uzmanlar kontrolsüz tüketimin karaciğer hasarı, böbrek taşı ve sinir sistemi sorunları gibi ciddi sağlık risklerine yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Vitaminler, mineraller, kolajenler, protein tozları ve bitkisel destek ürünleri son yıllarda küresel sağlık pazarının en hızlı büyüyen alanlarından biri haline geldi. Özellikle sosyal medya platformlarında sağlık ve yaşam tarzı fenomenlerinin etkisiyle milyonlarca kişi günlük yaşamında birden fazla takviye ürünü kullanmaya başladı.

İngiltere merkezli tüketici kuruluşu Which? tarafından yapılan araştırmaya göre yetişkinlerin yüzde 76'sı düzenli olarak en az bir takviye ürünü kullanırken, yaklaşık yüzde 19'u günde dört veya daha fazla takviye tüketiyor. Uzmanlara göre bu eğilim, sağlık bilincindeki artış kadar yanlış bilgilendirme riskini de beraberinde getiriyor.

Böbrek taşı ve organ hasarı vakalarında artış

Doktorlar son yıllarda aşırı ve bilinçsiz takviye kullanımına bağlı sağlık sorunlarının arttığını bildiriyor. Özellikle yüksek doz C vitamini, D vitamini ve bazı mineral kombinasyonlarının uzun süreli kullanımının böbrek taşı oluşumunu tetikleyebildiği belirtiliyor.

ABD'nin Seattle kentinde yaşayan 30 yaşındaki içerik üreticisi Ginger Smith, yüksek doz vitamin ve takviyeleri düzenli kullanmasının ardından 2 ila 3 santimetre büyüklüğünde böbrek taşı nedeniyle ameliyat olmak zorunda kaldı. Doktorları, taş oluşumunda kullandığı çok sayıdaki takviyenin etkili olduğunu değerlendirdi.

Uzmanlar, aşırı takviye kullanımının yalnızca böbrekleri değil karaciğeri de tehdit ettiğini belirtiyor. Özellikle yüksek doz A vitamini, yeşil çay ekstresi, ashwagandha ve bazı bitkisel ürünlerin karaciğer üzerinde toksik etki oluşturabileceği ifade ediliyor.

Sosyal medya talebi körüklüyor

Beslenme uzmanları, sosyal medyada sıkça karşılaşılan "enerjim arttı", "hayatımı değiştirdi" veya "gençleştim" gibi paylaşımların tüketiciler üzerinde güçlü bir etki oluşturduğunu söylüyor.

Uzmanlara göre birçok kişi takviyeleri ilaç gibi değil, zararsız destek ürünleri olarak görüyor. Ancak farklı ürünlerin aynı vitamin veya mineralleri içermesi nedeniyle günlük alınması gereken miktarlar kolaylıkla aşılabiliyor.

Örneğin bir multivitamin ile birlikte ek B6 vitamini kullanılması, uzun vadede sinir hasarı riskini artırabiliyor. Benzer şekilde demir, kalsiyum ve magnezyumun aynı anda alınması bu minerallerin emilimini azaltabiliyor.

"Daha fazlası her zaman daha iyi değil."

İngiltere Kraliyet Aile Hekimleri Koleji Başkanı Prof. Victoria Tzortziou Brown, hastaların çoğu zaman kullandıkları takviyelerin içeriklerini tam olarak bilmediğini belirterek "Daha fazlası her zaman daha iyi anlamına gelmez." uyarısında bulunuyor.

Uzmanlar özellikle A, D, E ve K vitaminlerinin yağda çözünen vitaminler olduğunu, vücutta depolandıkları için gereğinden fazla alınmalarının toksik etkilere yol açabileceğini vurguluyor.

Takviyeler gerektiğinde faydalı olabiliyor

Bilim insanları takviyelerin tamamen gereksiz olduğu görüşünde değil. D vitamini eksikliği yaşayan kişiler, hamileler, yaşlılar, demir eksikliği bulunan kadınlar ve belirli sağlık sorunlarına sahip bireyler için doktor kontrolünde kullanılan takviyelerin önemli faydalar sağlayabildiği belirtiliyor.

Ancak uzmanların ortak görüşü, sağlıklı bireylerin ihtiyaç duydukları vitamin ve minerallerin büyük bölümünü dengeli beslenme yoluyla alabilecekleri yönünde.

Öncelik dengeli beslenme olmalı

Beslenme uzmanları, herhangi bir takviye kullanmadan önce kan tahlili yaptırılmasını ve eksikliklerin hekim kontrolünde belirlenmesini öneriyor. Ayrıca ürün etiketlerinde yer alan günlük önerilen tüketim miktarlarının dikkatle incelenmesi ve kullanılan ilaçlarla olası etkileşimlerin değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre takviyeler bazı durumlarda faydalı bir destek aracı olsa da, sağlıklı yaşamın temelini hâlâ dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, kaliteli uyku ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları oluşturuyor. Kontrolsüz kullanım ise sağlık kazanımı yerine ciddi sağlık sorunlarına kapı aralayabiliyor. (İLKHA)