Doğu Libya kıyılarından Yunanistan'a yönelik düzensiz göç hareketlerinde son iki yılda dikkat çekici bir artış yaşandı. Avrupa verilerine göre Libya-Grit hattındaki geçişler yüzde 260 yükselirken, Doğu Libya yeni göç rotalarının merkezi haline geldi.

Avrupa'ya ulaşmaya çalışan düzensiz göçmenlerin kullandığı güzergâhlarda önemli bir değişim yaşanıyor. Uzun yıllar boyunca Libya'dan hareket eden göçmenlerin başlıca hedefi İtalya'nın Lampedusa Adası olurken, son dönemde Yunanistan'ın Girit ve Gavdos adalarına yönelen geçişlerde ciddi artış kaydedildi.

Yunan hükümetinin verilerine göre, 2025'in ilk yarısında Girit ve Gavdos'a ulaşan düzensiz göçmen sayısı 7 bin 300'ü aşarken, bu rakam 2024 yılının tamamında yaklaşık 5 bin olarak kayıtlara geçmişti.

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Libya kıyılarından gelen göç akınını Avrupa Birliği için önemli bir meydan okuma olarak nitelendirerek insan kaçakçılığıyla mücadelede Libya ile iş birliğinin artırılması çağrısında bulundu.

Uzmanlara göre göç rotasının değişmesinde, İtalya ve Avrupa Birliği'nin Batı Libya ile Tunus üzerinden geçen geleneksel güzergâhlarda denetimleri sıkılaştırması etkili oldu. Bunun üzerine insan kaçakçılığı şebekeleri faaliyetlerini Tobruk başta olmak üzere Doğu Libya kıyılarına kaydırdı.

Avrupa Birliği Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı Frontex, Libya-Girit hattındaki düzensiz geçişlerin 2025 yılında bir önceki yıla göre üç katın üzerinde arttığını ve bu baskının 2026 boyunca devam etmesinin beklendiğini açıkladı.

Ajans verilerine göre Orta Akdeniz'in geleneksel İtalya rotasında düzensiz geçişler yüzde 59 azalırken, Libya-Yunanistan hattındaki hareketlilik 2025'in ilk 11 ayında yüzde 260 yükseldi.

Uluslararası Göç Örgütü'nün son verileri ise Libya'nın aynı zamanda büyük bir transit ülke haline geldiğini ortaya koyuyor. Ülkede 2025 yılının sonu itibarıyla yaklaşık 940 bin göçmenin bulunduğu belirtilirken, Sudan, Nijer, Mısır, Çad ve Nijerya vatandaşları en büyük grupları oluşturuyor.

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) da göç hareketlerinde çocukların sayısındaki artışa dikkat çekti. Kuruluş, özellikle ailesinden ayrı seyahat eden çocukların insan ticareti, şiddet, sömürü ve temel hizmetlere erişim eksikliği gibi ciddi risklerle karşı karşıya kaldığını bildirdi.

Sudan'da devam eden çatışmaların da göç baskısını artırdığı belirtilirken, Libya'da yaklaşık 215 bin Sudanlı mülteci çocuğun bulunduğu ifade ediliyor.

Öte yandan göç rotasının değişmesi, tehlikelerin azaldığı anlamına gelmiyor. Uluslararası Göç Örgütü'nün Kayıp Göçmenler Projesi verilerine göre Orta Akdeniz rotasında 2025 yılında 1300'den fazla kişi hayatını kaybetti veya kayboldu. Haziran 2026'da ise Doğu Libya açıklarında batan bir teknede 51 göçmenin öldüğü ya da kaybolduğu bildirildi.

Uzmanlar, Doğu Libya'nın Avrupa'ya yönelik en hızlı büyüyen düzensiz göç çıkış noktalarından biri haline geldiğini belirtirken, savaş, yoksulluk ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle binlerce kişinin halen Akdeniz'in en tehlikeli göç yollarından birine yönelmeyi sürdürdüğüne dikkat çekiyor. (İLKHA)