Rusya-Ukrayna savaşında son 72 saatte Moskova’nın hava ve füze gücünü daha yoğun biçimde kullanması, Ukrayna’nın özellikle balistik füzelere karşı savunma kapasitesindeki açığı yeniden gündeme taşıdı.

29-31 Temmuz döneminde Rusya’nın düzenlediği geniş çaplı saldırılar Ukrayna’nın başta Kiev ve Lviv olmak üzere çok sayıda bölgesini hedef alırken, Ukrayna yönetimi Batı’dan acilen daha fazla Patriot önleyici füze talep etti. Ukrayna’nın Washington Büyükelçisi Olha Stefanishyna, Rusya’nın son iki gecede 30-40 balistik füze kullandığını ve Kiev’in bunlara karşı yeterli savunma kapasitesine sahip olmadığını açıkladı.

29 Temmuz gecesi gerçekleştirilen geniş çaplı saldırıda Rusya’nın 70’ten fazla füze ve yaklaşık 280 insansız hava aracı kullandığı Ukrayna makamlarınca bildirildi. Ukrayna Hava Kuvvetleri, 55 füze ile 265 dronun etkisiz hale getirildiğini açıklarken, özellikle balistik füze savunmasında ciddi açık bulunduğu ortaya çıktı. Ukrayna tarafının açıklamasına göre dokuz balistik füzeden yalnızca biri engellenebildi. Saldırılarda en az 9 kişinin hayatını kaybettiği bildirilirken, Kiev ve Lviv başta olmak üzere çok sayıda noktada konutlar ve sivil altyapı zarar gördü.

Bu tablo, Moskova’nın saldırı paketlerinde yalnızca insansız hava araçlarının sayısını artırmak yerine daha fazla balistik füze kullanmaya yöneldiğine ilişkin değerlendirmeleri güçlendirdi. Reuters’ın aktardığı Ukraynalı askeri kaynaklara göre Rusya, daha önce de kullandığı Kuzey Kore üretimi KN-23 veya KN-24 tipi balistik füzelerden yeniden yararlanmaya başladı. Söz konusu füzelerin Rusya’nın kullandığı bazı İskender sistemlerine kıyasla daha büyük harp başlığı ve daha uzun menzile sahip olduğu, ancak isabet hassasiyetinin daha düşük olduğu belirtiliyor.

Rusya’nın bu kapasitesi karşısında Ukrayna’nın en büyük sorunu ise Patriot önleyici füzelerinin yetersizliği. Ukrayna’nın ABD Büyükelçisi Stefanishyna, Patriot PAC-3 üretimi için Ukrayna’da bir üretim hattı kurulmasının görüşüldüğünü, ancak bunun 12 ay ile 5 yıl arasında zaman alabileceğini söyledi. Kiev’in kısa vadede mevcut stoklarını desteklemek için başka ülkelerin üretim sıralarından füze satın alma veya üretim kapasitesini değiştirme seçeneklerini değerlendirdiği bildirildi.

Ukrayna’nın başkentindeki savunma altyapısının durumu da savaşın son günlerinde ülkenin karşı karşıya olduğu baskıyı ortaya koydu. Reuters’ın Kiev’de yaptığı incelemeye göre kentte 4 bin 358 sığınak tesisi bulunmasına rağmen bunların yalnızca yaklaşık 500’ü gerçek anlamda bomba sığınağı niteliğinde. Ukrayna’nın başkentinde haziran ve temmuz aylarında Rus saldırıları nedeniyle 73 kişinin öldüğü açıklanırken, bir gecede metro istasyonlarında sığınanların sayısı 56 bine kadar çıktı. Kent yönetimi 2026 yılında sığınakların onarımı için 1,1 milyar grivna, yaklaşık 24,5 milyon dolar, ayırdı.

Sahadaki tabloya bakıldığında da Rus birliklerinin özellikle Donetsk bölgesindeki Kostyantynivka çevresinde baskısını sürdürdüğü görülüyor. Savaş araştırmaları kuruluşu Institute for the Study of War'ın 29 Temmuz değerlendirmesine göre Rusya’nın hava üstünlüğü ve yoğun güdümlü süzülme bombası kullanımı, Kostyantynivka ve çevresindeki piyade ilerlemelerini destekliyor. Rus birliklerinin kentin çevresinde ve bazı kesimlerinde sızma ve mevzi oluşturma faaliyetlerini sürdürdüğü, ayrıca Velykyi Burluk ve Slovyansk yönlerinde de son günlerde taktik ilerlemeler kaydettiği değerlendiriliyor. Bununla birlikte Kostyantynivka'nın tamamının Rus kontrolüne geçtiğine ilişkin iddialar bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Rusya Savunma Bakanlığı'nın son günlerdeki açıklamalarında ise Ukrayna birliklerinin ağır kayıplar verdiği belirtiliyor. Bakanlığın 31 Temmuz tarihli açıklamasını aktaran TASS'a göre Rus birlikleri Ukrayna ordusuna ait birlik ve teçhizatı 147 bölgede vurdu; Ukrayna ordusunun son 24 saatteki kaybının bin 210 asker olduğu aktarıldı. Aynı açıklamada Rus hava savunmasının 169 Ukrayna İHA'sını düşürdüğü ve dört mühimmat deposu ile iki malzeme deposunun imha edildiği açıklandı.

Rusya Savunma Bakanlığı'nın 29 Temmuz tarihli açıklamasında da Ukrayna birliklerinin farklı cephelerde ağır kayıplar verdiği ifade edildi. Rus tarafı yalnızca Kuzey ve Güney birlik gruplarının sorumluluk sahalarında toplam yüzlerce Ukrayna askerinin etkisiz hale getirildiğini, çok sayıda tank, topçu sistemi ve diğer askeri aracın imha edildiğini açıkladı. Örneğin Rusya Savunma Bakanlığı, Güney birlik grubunun sorumluluk alanında Ukrayna tarafının kaybını 570'e kadar asker, Kuzey grubunda ise 220'den fazla asker olarak verdi. Bu veriler de savaş koşulları nedeniyle bağımsız doğrulamaya açık değil.

Moskova’nın hava saldırılarının etkisi yalnızca Ukrayna sınırları içerisinde de kalmadı. 30 Temmuz'da Polonya'nın doğusunda bir tarlaya düşen cismin Rusya'ya ait bir Kh-101 seyir füzesi olduğuna ilişkin güçlü bulgular ortaya çıktı. Polonya Başbakanı Donald Tusk, füzenin Ukrayna'ya yönelik Rus saldırıları sırasında Polonya hava sahasına girdiğini ve yaklaşık 10 metre genişliğinde bir krater oluşturduğunu açıkladı. Füzenin Polonya'yı hedef aldığına dair bir neden bulunmadığı belirtilirken, olay NATO'nun doğu kanadındaki güvenlik baskısını yeniden gündeme getirdi.

Son üç gündeki gelişmelerin bir diğer dikkat çekici boyutu ise Ukrayna'nın Rusya'nın derinliklerine yönelik İHA saldırılarına rağmen Moskova'nın geniş çaplı hava harekât kapasitesini koruması oldu. Ukrayna'nın 29 ve 30 Temmuz'da Rusya'daki enerji, lojistik ve ticari tesislere yönelik saldırıları sonucunda çeşitli tesislerde yangınlar çıktı. Reuters, Ukrayna'nın Rusya'daki Wildberries şirketine ait tesislere yönelik saldırılarının son günlerde yaklaşık bir düzine tesisi hedef aldığını ve şirketin Ryazan'daki tesisinde yaklaşık 200 çalışanın tahliye edildiğini bildirdi. Ancak aynı dönemde Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının ölçeği ve özellikle balistik füze kullanımı, Kiev'in hava savunma stokları üzerindeki baskıyı daha belirgin hale getirdi.

Ukrayna yönetiminin son üç gündeki açıklamalarında da savaşın mevcut koşullarının Kiev açısından giderek daha zorlayıcı hale geldiğine ilişkin işaretler öne çıktı. Ukrayna'nın Washington Büyükelçisi'nin doğrudan "füzelere ihtiyacımız var" mesajı vermesi, Kiev'in özellikle balistik füze savunmasında dış desteğe bağımlılığının sürdüğünü ortaya koydu. Stefanishyna ayrıca Zelenskiy'nin Trump ile yaptığı görüşmede yeni hava savunma sistemleri talep ettiğini ve yeni ateşkes görüşmelerinin başlatılmasını gündeme getirdiğini açıkladı.

Böylece 29-31 Temmuz döneminde savaşın öne çıkan tablosu, Rusya'nın uzun menzilli füze kapasitesini ve hava saldırılarının yoğunluğunu artırması, Ukrayna'nın ise özellikle balistik füzelere karşı savunma açığını kapatmak için Batı desteğine daha fazla ihtiyaç duyması şeklinde şekillendi. Cephede Rus birliklerinin özellikle Donetsk hattında baskısını sürdürmesi de Moskova açısından son üç günün öne çıkan gelişmeleri arasında yer aldı. Ancak mevcut veriler, Rusya'nın kesin ve hızlı bir stratejik zafer elde ettiğini değil, hava saldırıları, mühimmat üstünlüğü ve kademeli cephe baskısı üzerinden Ukrayna üzerindeki askeri ve siyasi baskıyı artırdığını gösteriyor. (İLKHA)