Sudan'da bir mahkeme, paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) lideri Muhammed Hamdan Dagalo'yu (Hemedti), Batı Darfur'da işlendiği belirtilen savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım suçlarından gıyabında idam cezasına çarptırdı.

Ordu kontrolündeki Port Sudan kentinde görülen davada, Hemedti ile birlikte RSF'nin üst düzey 15 yöneticisi hakkında da aynı yönde hüküm verildi.

Mahkeme, sanıkları Batı Darfur'ın başkenti El Geneyne'de sivillere yönelik saldırıları organize etmek, geniş çaplı yıkım ve yağma gerçekleştirmek, okul, ibadethane ve yerleşim alanlarını hedef almak suçlarından da mahkûm etti. Yargılama kapsamında, Haziran 2023'te Batı Darfur Valisi Hamis Abbakar'ın öldürülmesi olayı da ele alındı.

İdam cezası verilen isimler arasında Hemedti'nin kardeşi ve yardımcısı Abdürrahim Hamdan Dagalo, diğer kardeşi El-Koni Hamdan Dagalo ile RSF'nin Batı Darfur Komutanı Abdurrahman Cuma Barkallah da yer aldı.

Davaya bakan Özel Hakim Muhammed el-Emin, RSF'ye ait tüm mal varlıklarına el konulmasına hükmederken, mahkûm edilen isimlerin yakalanarak iade edilmeleri amacıyla Interpol aracılığıyla "Kırmızı Bülten" çıkarılması için yetkililere talimat verdi.

Karar, Nisan 2023'te başlayan Sudan iç savaşından bu yana RSF'nin üst düzey yönetimine yönelik ilk yargı mahkûmiyeti olarak kayıtlara geçti. Ancak uzmanlar, RSF'nin ülkenin batısındaki geniş bölgelerde kontrolünü sürdürmesi ve örgüt yöneticilerinin ordu güçlerinin erişimi dışında bulunması nedeniyle kararın fiili etkisinin belirsiz olduğunu değerlendiriyor. Kamuoyuna açık bilgilere göre Hemedti'nin bulunduğu yer de bilinmiyor.

Birleşmiş Milletler soruşturmacıları ile uluslararası insan hakları kuruluşları, RSF ve müttefiki Arap milisleri, Darfur'daki Masalit topluluğunu etnik kimlik temelinde hedef alan saldırılar düzenlemekle suçluyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Savcılığı da ay başında yaptığı açıklamada, RSF liderlerini savaş suçlarıyla ilişkilendiren somut delillere sahip olduklarını bildirmişti.

İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) ise Mayıs 2024'te yayımladığı raporda, El Geneyne ve çevresinde Nisan-Kasım 2023 döneminde yürütülen saldırılarda binlerce kişinin hayatını kaybettiğini, yüz binlerce kişinin yerinden edildiğini belirtmiş; yaşanan ihlallerin Masalit ve diğer Arap olmayan topluluklara yönelik etnik temizlik kampanyasının parçası olarak savaş suçu ve insanlığa karşı suç teşkil ettiğini ifade etmişti.

Öte yandan, Sudan ordusu ile RSF karşılıklı olarak insan hakları ihlalleri ve savaş suçları işlemekle suçlanıyor. Birleşmiş Milletler'in geçen yıl yayımladığı raporda, her iki tarafın da sivilleri ve sağlık tesisleri başta olmak üzere kritik sivil altyapıyı geniş çaplı saldırılarla hedef aldığı belirtilmişti.

Sudan'da iç savaş, Nisan 2023'te Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan ile Hemedti arasında iktidar mücadelesinin silahlı çatışmaya dönüşmesiyle başlamıştı. Uluslararası tahminlere göre çatışmalarda bugüne kadar 150 binden fazla kişi hayatını kaybederken yaklaşık 12 milyon kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. İnsani yardım kuruluşları ise yaklaşık 28 milyon kişinin şiddetli açlık riskiyle karşı karşıya bulunduğunu bildiriyor. (İLKHA)