Ukrayna’nın insansız hava aracı (İHA) operasyonlarında kullandığı ABD merkezli Starshield uydu iletişim sistemine getirilen hız kısıtlaması, Kiev yönetiminin askeri teknolojide dışa bağımlılığını ve Washington ile ilişkilerindeki kırılganlığı bir kez daha gündeme getirdi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin savunma teknolojileri danışmanı Serhii Beskrestnov, cuma günü Associated Press’e (AP) yaptığı açıklamada, kısıtlamanın kaldırılması için SpaceX, Pentagon ve ABD hükümetiyle görüşmeler yürüttüklerini bildirdi.

Beskrestnov, kısıtlamanın neden getirildiğine ilişkin Ukrayna’nın elinde henüz bir açıklama bulunmadığını belirterek, meselenin yalnızca teknik veya ticari değil, siyasi bir boyut da taşıdığını ifade etti.

Perşembe günü önceden haber verilmeksizin uygulamaya konulan kısıtlama, Starshield terminalinin saatte 160 kilometrenin üzerindeki hareketlerinde internet bağlantısının kesilmesine yol açıyor. Ukrayna’nın askeri amaçlarla kullandığı çok sayıda İHA’nın bu hızın üzerinde hareket etmesi, söz konusu sınırlamayı sahadaki operasyonlar açısından önemli bir sorun haline getiriyor.

Kısıtlama nedeniyle İHA’ların normalden daha yavaş uçmak zorunda kaldığını belirten Beskrestnov, bunun Rus kuvvetlerinin söz konusu araçları hedef almasını veya onlardan kaçınmasını kolaylaştırdığını kaydetti.

ABD'ye bağımlılık sahadaki kapasiteyi sınırlıyor

Ukrayna’nın askeri iletişim altyapısında önemli yer tutan Starshield, Pentagon ve ABD hükümetinin yönettiği, askeri kullanım için tasarlanmış bir uydu iletişim hizmeti olarak öne çıkıyor. Sivil Starlink hizmetinden farklı ücret ve kullanım koşullarına sahip olan sistem, daha istikrarlı ve öncelikli bağlantı sağlıyor.

Ancak sistem üzerindeki kontrolün Ukrayna'nın elinde bulunmaması, Kiev yönetiminin askeri operasyonlarında dış kaynaklı teknolojiye bağımlılığının oluşturduğu riskleri gözler önüne seriyor.

SpaceX'in kurucusu Elon Musk, bu hafta yaptığı açıklamada Starshield'ın mülkiyet ve kontrolünün ABD hükümetinde olduğunu, kullanımına ilişkin kararların Amerikan ordusu ve nihayetinde Trump tarafından verildiğini belirtti.

Pentagon, AP'nin kısıtlamaya ilişkin sorularına yanıt vermedi. Trump ise cuma günü gazetecilere yaptığı açıklamada, kısıtlamayı kendisinin emretmediğini ve kararın Musk tarafından alınmış olduğunu düşünmediğini söyledi.

Trump, sistemdeki durumun her zamankiyle aynı olduğunu düşündüğünü ifade etti.

Alternatif sistemler daha yüksek maliyet getirebilir

Ukrayna, mevcut kısıtlamanın kaldırılması veya uçaklar için tasarlanan ve hız sınırı bulunmayan ayrı bir Starshield paketine geçilmesi seçeneklerini değerlendiriyor. Ancak Beskrestnov, havacılık paketinin çok daha pahalı olduğunu ve bunun da Ukrayna açısından önemli bir maliyet oluşturacağını belirtti.

Kiev yönetimi, Starlink ve Starshield'a erişimin kesilmesi ihtimaline karşı alternatif uydu iletişim sistemleri üzerinde de çalışıyor. Bu kapsamda Amazon'un geliştirdiği uydu ağı ile Avrupa merkezli Eutelsat'ın OneWeb sistemi değerlendiriliyor.

Bununla birlikte alternatif arayışları, Ukrayna'nın mevcut altyapıya bağımlılığını kısa sürede ortadan kaldırabileceği anlamına gelmiyor. Kiev'in yeni sistemlere geçişi, teknik uyumluluk ve maliyet gibi sorunların yanı sıra askeri operasyonlarda kesintisiz iletişim ihtiyacını da beraberinde getiriyor.

Washington ile ilişkilerdeki gerilim sürüyor

Starshield krizi, Kiev ile Washington arasında son dönemde belirginleşen görüş ayrılıklarının yaşandığı bir döneme denk geldi.

AP'nin haberinde, Trump yönetiminin Rusya'dan dizel ithalatına yönelik anlaşmasının Ukrayna'da tepkiyle karşılandığı ve Zelenskiy'nin Batılı ülkelerle istihbarat paylaşımında aksama yaşandığını dile getirdiği hatırlatıldı.

Starshield kısıtlamasının siyasi nedenlerle uygulanıp uygulanmadığına ilişkin ise henüz doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Ukrayna yönetimi, kararın arkasındaki gerekçeyi öğrenmeye çalışırken ABD tarafının kısıtlamanın kaldırılmasına ilişkin nasıl bir adım atacağı da belirsizliğini koruyor. (İLKHA)