Rusya’nın beş bölgesinde Yandex, Sber ve VKontakte’ye ait tesisler, Ukrayna'nın İHA saldırılarında hedef alındı. Uzmanlar, altyapının onarımının yıllar sürebileceğini belirtiyor.

Ukrayna yapımı insansız hava araçları ekim ayında Rusya'nın en büyük teknoloji şirketlerine ait beş veri merkezini vurdu.

Bu saldırılar ülke genelinde bulut hizmetlerinde, ödeme sistemlerinde ve navigasyon uygulamalarında yaygın kesintilere yol açtı.

Ukrayna silahlı kuvvetleri Yandex'e ait üç tesisi hedef aldı: 7 Ekim'de Ryazan bölgesindeki Sasovo'da, 9 Ekim'de Kaluga'da ve 11 Ekim'de Vladimir'de.

14 Ekim'de Saratov bölgesindeki Balakovo'da bulunan bir Sber veri merkezi vuruldu. 18 Ekim'de ise St Petersburg yakınlarında, Leningrad bölgesindeki bir VKontakte veri merkezi saldırıya uğradı.

Yandex, Sber ve VKontakte, taksi uygulamalarından kartlı ödeme altyapısına, bulut depolamadan mesajlaşmaya kadar Rusya'daki tüketici internet altyapısının büyük bölümünü işletiyor.

Uzmanlar, altyapının eski haline getirilmesinin aylar, hatta yıllar alabileceğini, saldırıların Rusya'nın yapay zekâ geliştirme çabalarını da geriye ittiğine dikkat çekiyor.

Saldırılar, Rusya'nın bu sonbaharda Ukrayna veri merkezlerini sistematik biçimde hedef aldığı bir dönemde gerçekleşti.

19 Ekim'de Rusya'nın düzenlediği bir saldırı, Kiev'deki Ukraynalı operatör Datagroup'un en büyük tesislerinden birini tamamen yok etti; tesis kullanılamaz halde ilan edildi.

Ertesi gün düzenlenen bir başka Rus saldırısı, Kiev'deki GigaCenter'a zarar verdi. Rusya, eylül ve ekim aylarında da Ukrayna'daki birkaç veri merkezini vurdu.

Temmuz ayında Kiev'deki bir veri merkezine yapılan önceki bir Rus saldırısı, kent genelinde internet erişimini, mobil iletişimi ve televizyon yayınlarını aksattı.

Ukrayna o tarihten bu yana verilerinin büyük bölümünü Avrupa ülkelerindeki sunuculara taşıdı ve böylece sonraki saldırıların etkisini sınırladı.

Analistler bu tesisleri yumuşak hedefler olarak tanımlıyor. Sunucular, güç ekipmanları ve soğutma sistemleriyle dolu devasa salonlarda küçük bir patlayıcı bile ciddi hasara yol açabiliyor.

Vurulan Yandex tesislerine ait uydu görüntülerinde, mikroçipleri ve diğer hassas bileşenleri tahrip etmiş olabilecek yangınlar görülüyor.

Yandex'e verilen zarar, Rusya'nın yapay zekâ hedefleri açısından özellikle önemli. Şirketin yapay zekâ modellerini geliştirmek için kullandığı üç süper bilgisayarı, dünyadaki en güçlü 500 sistem arasında yer alıyor.

En güçlü sistem, Sasovo'daki tesiste bulunuyordu. Bir dönem dünya sıralamasında 19. sırada yer alan bu sistem, artık ilk 100 dışında.

Özellikle VKontakte, devlet destekli propaganda ve insan toplama faaliyetlerinde yoğun biçimde kullanıldı. Ukrayna, kısmen bu gerekçeyle 2017 yılında platformu yasakladı. (İLKHA)