Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi (AİÇÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Alperen Kayserili, Van Gölü havzasındaki en hareketli volkanik yapı olan Tendürek Dağı'nda yürüttükleri saha çalışmalarına ilişkin ezber bozan açıklamalarda bulundu.

Tendürek'in geçmişte püskürttüğü lavların altında kalan Orta Çağ kalesi ve köylerin dünyada eşi benzeri olmadığını belirten Kayserili, bölgenin İtalya'daki ünlü Pompeii antik kenti gibi bir turizm cazibe merkezine dönüştürülebileceğini söyledi.

"21,5 kilometrelik lav akışı yerleşim yerlerini yuttu"

Van Gölü çevresinde güneybatı-kuzeydoğu hattında Nemrut, Süphan, Tendürek, Büyük Ağrı ve Küçük Ağrı olmak üzere 5 volkanik dağ bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kayserili, bunlar arasında günümüzde en aktif görünen yapının Tendürek Dağı olduğunu vurguladı.

Uydu görüntülerinde dağın 3 bin 155 ve 3 bin 195 metre yüksekliklerde iki ana kraterinin bulunduğunu ifade eden Kayserili, bölgede yaptıkları saha gözlemlerine dair şu bilgileri paylaştı:

"Tendürek, geniş alanlara yayılmış kalkan tipi bir volkan yapısına sahip. Buradaki en son lav çıkışı 1855 yılında gerçekleşti ve bu patlamalar Diyadin, Doğubayazıt ile Van’ın Çaldıran ilçelerinde çok büyük etkilere yol açtı. Çaldıran sınırlarındaki saha gözlemlerimizde; 4 köyün ve Orta Çağ'dan kalan bir kale yerleşmesinin tamamen lavlar altında kaldığını tespit ettik. Krater ile lavların ulaştığı mesafe arasında yaptığımız ölçümlerde, lav akışlarının güneydoğu yönünde yaklaşık 21,5 kilometre ilerlediğini gördük. Bu, çevredeki tüm yerleşim birimlerinin lavlar tarafından ya yok edildiğini ya da büyük bir tehdide maruz kaldığını gösteriyor."

Çok disiplinli dev proje yolda: "Risk mi, uyuyan volkan mı?"

Tendürek Dağı'nda hâlâ sıcak buhar, karbondioksit ve sülfür gazı çıkışlarının devam ettiğini, bu durumun da dağın hidrotermal açıdan "hareketli" bir yapıda olduğunu gösterdiğini belirten Kayserili, volkanın gelecekte yeni bir patlamaya yol açıp açmayacağını belirlemek için dev bir proje başlattıklarını söyledi.

Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi öncülüğünde hazırlık aşamasında olan geniş katılımlı proje için disiplinler arası bir ekip kurduklarını ifade eden Kayserili, "Proje ekibimizde coğrafyacılar, kimyacılar, biyologlar, moleküler biyologlar, iş sağlığı güvenliği uzmanları, tıp fakültemizden farklı branşlardaki doktorlar ve profesyonel dağcılar yer alıyor. Amacımız, bu dağın ülkemiz için aktif bir risk mi taşıdığını, yoksa sadece gaz çıkışı yapan 'uyuyan' bir volkan mı olduğunu bilimsel ölçümlerle net olarak ortaya koymak" dedi.

Türkiye'de bir ilk, volkan tur rotası

İtalya'daki Vezüv Yanardağı'nın patlamasıyla lavlar altında kalan Pompeii kentinin her yıl milyonlarca turist çektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Alperen Kayserili, Ağrı ve Van sınırındaki bu doğa harikasının hak ettiği değeri göremediğini söyledi. Bölgenin acilen turizme kazandırılması gerektiğini savunan Kayserili, Türkiye'de bir ilke imza atacak stratejik hedeflerini şu sözlerle aktardı:

"Ağrı ili; Süphan, Tendürek, Büyük Ağrı ve Küçük Ağrı olmak üzere Türkiye'nin aktif veya uyuyan 4 büyük volkanik kütlesine ev sahipliği yapıyor. Biz bu potansiyeli hem 'jeomorfoturizm' (yer şekilleri turizmi) hem de dağcılık turizmi açısından avantaja çevirmek istiyoruz. Süphan Dağı'ndan başlayıp Tendürek’e, oradan da Büyük ve Küçük Ağrı dağlarına uzanacak şekilde, Türkiye’de daha önce hiç yapılmamış benzersiz bir 'Volkan Tur Rotası' oluşturacağız. Bu rota, bölge ve ülke turizmine muazzam bir katkı sağlayacaktır." (İLKHA)