Azerbaycan'da başörtülü öğrencilerin okullara alınmadığı, bazı öğretmenlerin de başörtülerini çıkarmalarının istendiği yönündeki haberler, Türkiye'de 28 Şubat sürecinde yaşanan mağduriyetleri yeniden gündeme getirdi. Türkiye'de yıllarca başörtüsü nedeniyle eğitim ve çalışma hakları ellerinden zorbalıkla alınan insanların yaşadıkları mağduriyetler hafızalardaki yerini korurken, Azerbaycan'da ortaya çıkan görüntüler eğitim hakkı ve din özgürlüğü tartışmalarını beraberinde getirdi.

Azerbaycan'da devlet okullarındaki kıyafet kurallarına ilişkin yapılan düzenlemelerin ardından başörtülü öğrenci ve öğretmenlere yönelik kısıtlamalar gündeme geldi. Bazı okullarda başörtülü kız öğrencilerin okul kapısından geri çevrildiğini gösteren görüntüler kamuoyuna yansırken, öğretmenlerden de başörtülerini çıkarmalarının veya görevlerinden ayrılmalarının istendiğine ilişkin haberler yayımlandı.

Yaşananlar, Türkiye'nin yakın tarihinde derin ve ağır izler bırakan 28 Şubat sürecini hatırlattı. Başörtüsü nedeniyle insanların eğitim ve çalışma haklarından mahrum bırakılması, geçmişte Türkiye'de yaşanan mağduriyetlerin temel başlıklarından biri olmuştu.

Azerbaycan'da kıyafet düzenlemesi tartışma konusu oldu

Azerbaycan Bakanlar Kurulunun 21 Eylül tarihli ve 309 sayılı kararıyla devlet genel eğitim kurumlarında öğrenci kıyafetlerine ilişkin düzenleme değiştirildi. Kararda, okul kıyafetinin bütünlüğünü bozan ve genel eğitimin laiklik ilkesine uygun olmadığı değerlendirilen kıyafet unsurlarına izin verilmeyeceği belirtildi. Ancak düzenlemede başörtüsünün açıkça yasaklanmadığı ifade edilmiş olsa da buna rağmen bazı okullarda başörtülü öğrencilerin derslere alınmadığına ilişkin haberler yayımlandı.

Öğretmenlerin kıyafetlerine ilişkin yeni düzenlemeler de tartışmayı büyüttü. 9 Ekim'de yayımlanan haberlerde, 6 Ekim tarihli kararın ardından bazı okullarda başörtülü öğretmenlerden başlarını açmalarının veya görevlerinden ayrılmalarının istendiği aktarıldı.

Türkiye 28 Şubat'ta benzer mağduriyetler yaşadı

Türkiye'de 28 Şubat 1997 süreciyle birlikte başörtüsü, eğitim ve kamu hizmetlerinde uzun yıllar tartışma konusu oldu. Başörtülü öğrencilerin üniversitelere girmeleri ve derslere katılmaları engellendi; bazı öğretmenler ve kamu çalışanları da kıyafetleri nedeniyle mesleklerinden atıldı.

Uluslararası insan hakları kuruluşu Human Rights Watch, 2004 yılında yayımladığı raporda, Türkiye'deki başörtüsü kısıtlamalarının binlerce kadının yükseköğretime erişimini engellediğini, yüzlerce kişinin ise öğretmenlik dâhil görevlerinden uzaklaştırıldığını bildirdi. Kuruluş, bu uygulamaların eğitim hakkı, din ve vicdan özgürlüğü ile ayrımcılık yasağı açısından sorun oluşturduğunu belirtti.

Bu dönem, başörtülü kadınların yalnızca kıyafetleri nedeniyle eğitimlerini sürdürmekte, meslek sahibi olmakta ve kamusal hayata katılmakta engellerle karşılaştığı bir süreç olarak hafızalara kazındı.

Geçmişin mağduriyetleri yeniden yaşanmamalı

Türkiye'nin 28 Şubat döneminde yaşadığı tecrübeler, eğitim kurumlarında kıyafet kuralları uygulanırken bireylerin temel haklarının korunmasının önemini ortaya koyuyor. Eğitim, çocukların geleceğini şekillendiren temel bir hak. Öğrencilerin kıyafetleri nedeniyle derslerden uzak bırakılması, doğrudan onların eğitim hayatını ve geleceklerini etkileyebiliyor.

Öğrencilerin ve eğitimcilerin inançları nedeniyle ayrımcılığa uğramaması, hak temelli bir yaklaşımın temel unsurları arasında yer alıyor.

Türkiye'nin 28 Şubat'ta yaşadığı acı tecrübe, insanların inançları ve kıyafetleri nedeniyle eğitimden mahrum bırakılmasının toplumsal hafızada ne kadar derin izler bırakabildiğini gösteriyor. Bu nedenle Azerbaycan'da yaşanan tartışmaların, yeni mağduriyetlere yol açmadan ve temel haklar gözetilerek çözüme kavuşturulması gerekiyor. (İLKHA)