ABD yönetimi, başta Afrika ülkeleri olmak üzere 50 ülkenin vatandaşlarına yönelik tartışmalı vize teminatı uygulamasını kalıcı hale getirirken, talep edilen güvence bedelini de 20 bin dolara kadar yükseltti.

Karar, yoksul ülkelerin vatandaşlarına yönelik ayrımcı ve ekonomik engel oluşturduğu gerekçesiyle yeni eleştirileri beraberinde getirdi.

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Federal Register'da yayımladığı taslak düzenlemeye göre, yaklaşık bir yıldır pilot olarak uygulanan sistem başarılı bulunarak kalıcılaştırıldı. Pazartesi günü resmen yürürlüğe girecek düzenleme kapsamında programa yeni ülkelerin de eklenebileceği belirtildi.

Trump yönetimi döneminde yasa dışı göçü sınırlandırma politikalarının bir parçası olarak başlatılan uygulama, iş ve turistik (B1/B2) vizesi almak isteyen belirli ülkelerin vatandaşlarını binlerce dolarlık teminat ödemeye zorluyor. Daha önce 5 bin, 10 bin ve 15 bin dolar olarak uygulanan teminat sistemi değiştirilirken, en düşük 5 bin dolarlık seçenek kaldırıldı ve üst sınır 20 bin dolara çıkarıldı.

ABD yönetimi, vize şartlarına uyulması halinde teminatın geri ödendiğini savunsa da, eleştirmenler uygulamanın özellikle düşük gelirli ülkelerin vatandaşları için fiilen aşılması güç bir ekonomik bariyer oluşturduğunu belirtiyor. İnsan hakları savunucuları, aile ziyareti, eğitim ve ticari faaliyetler gibi temel amaçlarla seyahat etmek isteyen binlerce kişinin yalnızca ekonomik nedenlerle ABD'ye erişiminin engellendiğini vurguluyor.

Washington ise uygulamayı düzensiz göçle mücadele gerekçesiyle savunuyor. ABD hükümeti, vize süresini aşan kişilerin yakalanması ve sınır dışı edilmesinin kişi başına yaklaşık 18 bin dolara mal olduğunu öne sürerken, Dışişleri Bakanlığı yetkilileri programı büyük başarı olarak nitelendiriyor.

Resmi verilere göre 2024 yılında program kapsamındaki 50 ülkeden yaklaşık 45 bin 500 kişinin vize süresini aştığı belirtilirken, pilot uygulamanın ilk 10 ayında bu sayının 50'nin altına düştüğü iddia edildi.

Ancak aynı veriler, uygulamanın asıl etkisinin vize başvurularını caydırmak olduğunu da ortaya koyuyor. Bakanlık başlangıçta yaklaşık 2 bin kişinin teminat ödeyeceğini öngörürken, uygulama yaklaşık 20 bin başvuru sahibini kapsadı. Bu kişilerin neredeyse yarısı yüksek maliyet nedeniyle teminatı ödemekten vazgeçti. Sonuç olarak, program kapsamındaki ülkelerin vatandaşlarına verilen iş ve turistik vize sayısında yüzde 83'lük sert bir düşüş yaşandı.

ABD Dışişleri Bakanlığı da nihai düzenlemede, uygulamanın söz konusu ülkelerin vatandaşlarının B1/B2 vizesine olan talebini azaltmayı sürdüreceğini açıkça ifade etti. Bu durum, eleştirmenler tarafından Washington'ın düzensiz göçle mücadele gerekçesi altında, özellikle Afrika ve düşük gelirli ülkelerin vatandaşlarına yönelik seyahat imkanlarını ekonomik baskıyla sınırlandırdığı şeklinde değerlendiriliyor. (İLKHA)