Çin, yapay zeka, çip ve güneş enerjisi sektörleri başta olmak üzere 40 teknolojiye yönelik ihracat kısıtlamaları getirmeyi veya ihracatı yasaklamayı planlıyor.

Çin Ticaret Bakanlığı ile Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, ihracatı yasaklanan veya kısıtlanan teknolojilerin yer aldığı listeye ilişkin güncelleme önerisini ortaklaşa yayımladı.

Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada, söz konusu adımın ulusal güvenlik gerekçeleri de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle gerekli olduğu belirtildi.

Öneri, Çin ile ABD arasında yapay zeka güvenliği ve yönetişimi konularında yürütülen görüşmelerde ilerleme kaydedildiği ve ulusal güvenliği tehdit edebilecek yapay zeka olaylarına ilişkin bir bildirim mekanizması oluşturulmasının gündemde olduğu dönemde geldi.

Bakanlıkların yayımladığı öneri listesinde, gelişmiş büyük dil modellerinden yapay zeka ajanlarına kadar uzanan 23 yapay zeka teknolojisi yer aldı.

ABD öncülüğündeki kısıtlamalar, son yıllarda bazı ileri teknolojilerin Çin'e ihracatını sınırlandırırken ülkenin en gelişmiş yapay zeka çiplerine ve ileri çip üretim makinelerine erişimini de engelledi.

Çin'in önerisi kapsamında, hassas ulusal veriler kullanılarak eğitilen büyük yapay zeka modellerinin temel teknolojilerinin ihracatının yasaklanması öngörülüyor. Ulusal savunma ve kritik bilgi altyapısı gibi hassas alanlarda kullanılmak üzere tasarlanan yapay zeka ajanlarının ihracatına da yasak getirilmesi planlanıyor.

Ticaret Bakanlığının açıklamasında, önlemlerin güvenliği güçlendirmeyi, kötüye kullanımın önüne geçmeyi ve yapay zekanın insan kontrolünde kalmasını sağlamayı amaçladığı ifade edildi.

Parametre sayısı 2 trilyon veya üzerinde olan ya da belirli alanlarda dünya çapında öncü yeteneklere sahip yapay zeka modellerinin ihracatının ise kısıtlanabileceği belirtildi.

Bir yapay zeka modelinin parametre sayısı, modelin öğrenme kapasitesini yansıtan temel göstergelerden biri olarak kabul ediliyor. Çinli şirketler Moonshot ve Alibaba tarafından geliştirilen Kimi K3 ve Qwen 3.8-Max modellerinin de 2 trilyonun üzerinde parametreye sahip modeller arasında olduğu belirtilirken, öneride belirli modellerin isimleri açıklanmadı.

Önerilen kısıtlamalar, bazı yapay zeka işlemci çipleri ve bellek çiplerine yönelik tasarım teknolojilerini de kapsıyor.

Güneş enerjisi alanındaki 12 teknoloji de listede yer alıyor. Bunlar arasında güneş enerjisi tedarik zincirinin temel ham maddelerinden polisilikonun üretimine ilişkin teknolojiler bulunuyor. Ayrıca hücre ve gen tedavisiyle ilgili olanlar dahil beş biyomedikal teknolojiye yönelik düzenlemeler de öneriliyor.

Teknoloji araştırma ve danışmanlık şirketi Omdia'nın baş analisti Lian Jye Su, söz konusu adımın Batılı ülkelerin yapay zeka, robotik ve telekomünikasyon gibi kritik teknolojilerde egemenlik ve kontrol taleplerine karşılık olarak değerlendirilebileceğini belirtti.

Su, düzenlemenin Çin teknolojilerine erişimin daha sıkı biçimde kontrol edilmesini amaçladığını ifade etti.

ABD Ticaret Bakanlığı da haziran ayında, ulusal güvenlik gerekçesiyle Anthropic şirketinden en güçlü yapay zeka modellerinden Fable 5 ve Mythos 5'in yabancı uyruklular tarafından kullanılmasını engellemesini istemiş, söz konusu kısıtlamalar daha sonra kaldırılmıştı.

Fransız bankası Natixis'nin kıdemli ekonomisti Gary Ng ise yapay zekanın hem Çin hem de ABD açısından giderek daha stratejik bir alan haline geldiğini belirtti.

Ng, küresel ticaret ve yatırımlarda parçalanmanın derinleştiğine işaret ederek "Dünya yalnızca ticaret ve yatırımda değil, teknolojilere erişim konusunda da giderek daha fazla parçalanıyor." değerlendirmesinde bulundu. (İLKHA)