Oyların yüzde 99'undan fazlası sayıldıktan sonra, Bulgaristan'ın görevdeki Cumhurbaşkanı Iliana Iotova, Pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı ikinci tur seçimini kazandı.

Cumhurbaşkanlığı ve hükümetin artık aynı siyasi kampın elinde olmasıyla, seçim sonrası tartışmalar, Iotova'nın Bulgaristan'ın derinleşen toplumsal bölünmesini giderebilecek ve ülke ekonomisi için hayati önem taşıyan Karadeniz güvenliğine diyalog yolunu getirebilecek mi sorusu etrafında yoğunlaşıyor.

Oyların yüzde 99,68'i sayıldıktan sonra, Iotova ve yardımcısı Kiril Valchev yüzde 57,661 oy alırken, eski geçici Başbakan Andrey Gurov ve Georgi Kandev yüzde 39,383 oy aldı. Her iki turdaki katılım oranı, 2021'deki önceki cumhurbaşkanlığı seçiminde kaydedilen yüzde 40,5'in çok altında kaldı; ilk turda yaklaşık yüzde 22,5 ile rekor düşük bir oran kaydedildi. Bulgar medyası ve analistler bunu, seçmenlerin geçim kaynakları sorunları nedeniyle siyasi sınıfa "kırmızı kart" göndermesi olarak nitelendirdi.

Demokratik Bulgaristan'ın parlamento grubu lideri Nadezhda Yordanova, Bulgaristan Ulusal Televizyonu'nda yaptığı açıklamada, Iotova'nın en büyük zorluğunun siyasi ve sosyal bölünmeyi aşmak olacağını söyledi.

Seçim zaferi istikrar getirecek mi?

Iotova bağımsız aday olarak yarıştı ancak 240 parlamento sandalyesinden 131'ini elinde bulunduran Başbakan Rumen Radev'in İlerici Bulgaristan Partisi tarafından desteklendi. Iotova, Radev ile birlikte neredeyse iki dönem boyunca başkan yardımcılığı yaptı ve Radev'in Ocak ayında istifa etmesinin ardından anayasa gereği devlet başkanlığı görevini devraldı. Görev süresi Ocak 2027 sonunda sona erecek.

Cumhurbaşkanlığının parlamento çoğunluğuyla aynı çizgide olmasıyla, iki kurum arasındaki sürtüşme azalmıştı. Radev, oylamadan sonra yaptığı açıklamada, Bulgarların "istikrarlı ve net bir gelecek" seçtiğini savundu.

Kamuoyunun tamamı bunu güven verici bulmuyor. Bazıları, aynı siyasi kamptan gelmenin, başkanlık ve hükümetin her zaman aynı fikirde olacağı anlamına gelmediğini savunuyor.

Sosyal antropolog Harlan Aleksandrov, Euronews'e verdiği demeçte, Iotova'nın zaferinin iktidar kampını güçlendireceğini ancak ülkedeki siyasi gerilimi sona erdirmeyeceğini iddia etti.

Trud'un Eylül ayı sonlarında yaptırdığı Sova Harris anketine göre, katılımcıların yüzde 53,7'si yüksek fiyatları ve enflasyonu ülkenin en ciddi sorunu olarak gösterirken, bunu yüzde 13,6 ile kötü yönetim izledi. Bu sonuç, bu yıl Nisan ayındaki parlamento seçimlerinden önce yapılan bir Sova Harris anketini de yansıtıyor; o ankette Bulgaristan'daki yetişkinlerin yüzde 69,8'i, esas olarak hızla artan enflasyon nedeniyle temel ihtiyaçlarını karşılayamamaktan endişe duyuyordu.

Siyaset bilimci Strahil Deliyski, Bulgar televizyon kanalı NOVA'ya verdiği demeçte, "sözde siyasi elit ile seçmenlerin büyük bir kısmı arasındaki uçurum giderek büyüyor" dedi. Bu durum, sosyal bölünmeleri ortadan kaldırmayı bir sonraki hükümetin en önemli görevlerinden biri haline getiriyor.

Karadeniz'de bir diyalog başlatabilir mi?

Bulgaristan Anayasası'na göre, cumhurbaşkanı ülkeyi uluslararası ilişkilerde temsil eder ve savunma ve güvenlikten sorumludur, ancak dış politika Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir.

30 Ekim'de, ikinci tur seçimlerinden iki gün önce, Iotova Avrupa Parlamentosu üyeleriyle yaptığı görüşmede Ukrayna'daki savaşa karşı çıktı ve Avrupa'nın müzakerelerde daha aktif bir rol oynaması ve kendi barış planını ortaya koyması gerektiğini söyledi.

Çatışmaya yakınlığı ve her iki tarafla da tarihi bağları olan Bulgaristan'ın "bu süreçte aktif bir katılımcı olma" şansına sahip olduğunu savundu. Karadeniz havzasında düşmanlıkların askıya alınmasını ve "serbest ve güvenli denizciliğin" sağlanmasını amaçlayan altı kıyı devletinin (Bulgaristan, Romanya, Türkiye, Gürcistan, Ukrayna ve Rusya) katılımıyla bir Karadeniz güvenlik forumu önerdi. Daha önce de tüm Avrupa Birliği (AB) adına Rusya ile diplomatik iletişim kanallarının açılmasının "çok daha iyi" olacağını söylemişti.

Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde tekrarlanan insansız hava aracı saldırıları, nakliye riskini bir güvenlik sorunundan ekonomik bir soruna dönüştürdü. Bulgar medyası SEGA'nın aktardığına göre, ekonomist Shtelyo Nozharov, Bulgaristan'ın ithalat ve ihracatının yüzde 20 ila 25'inin Karadeniz üzerinden gerçekleştiğini ve bunun tahıl, metal, kimyasal madde ve petrolü kapsadığını belirterek, "gemiler ve kargolar zaten Varna ve Burgas limanlarından kaçınıyor" dedi. Yüksek sigorta maliyetleri fiyatları artırarak bütçeyi ve turizmi olumsuz etkiliyor.

Bulgaristan tahıl üreticileri birliği başkanı İlya Prodanov, Karadeniz havzasındaki tahıl nakliye maliyetlerinin 2022'de Rusya-Ukrayna çatışmasının başlamasından bu yana beş kattan fazla arttığını söyledi.

Romanya merkezli Gandul haber sitesi, 2021'den bu yana sekiz parlamento seçimi geçiren bir ülkede devlet başkanının "siyasi sistemin hakemi olarak kilit bir rol oynadığını" ve bu durumun makama, kağıt üzerindeki yetkilerinden daha fazla pratik ağırlık kazandırdığını belirtti.

Analistler, Iotova'nın kullandığı ve muhtemelen kullanmaya devam edeceği alanın bu olduğuna inanıyor. Iotova, Bulgaristan'ın mevcut AB ve NATO yapıları içinde, Rusya-Ukrayna çatışmasını somut önerilerle sona erdirmeye yönelik diyalogları başlatan bir grubun parçası olması gerektiğini savunuyor.

Slovakya Başbakanı Robert Fico, Eylül ayında Iotova ile yaptığı görüşmede, hem Iotova'yı hem de Radev'i barışa verdikleri önemden dolayı övdü ve Bulgaristan liderliği kadar "barıştan bu kadar çok bahseden AB'deki çok az siyasetçi" olduğunu söyledi. (İLKHA)