Meksika'da federal savcılık, 2014 yılında Guerrero eyaletinde kaybolan 43 Ayotzinapa Öğretmen Okulu öğrencisine ilişkin soruşturma kapsamında eski Guerrero Valisi Ángel Aguirre'nin gözaltına alındığını açıkladı.

Savcılık tarafından yapılan açıklamada, Aguirre'nin öğrencilerin akıbetinin belirlenmesine yönelik soruşturmada delilleri gizlemek ve karartmakla suçlandığı belirtildi.

Aguirre, Ayotzinapa dosyasında bugüne kadar gözaltına alınan en üst düzey siyasi isimlerden biri oldu. Daha önce dönemin Federal Başsavcısı Jesús Murillo Karam hakkında da zorla kaybetme, adaleti engelleme ve işkence suçlamalarıyla dava açılmıştı.

Guerrero Valiliği görevini 2011-2014 yılları arasında yürüten Aguirre, öğrencilerin kaybolmasının ardından Ekim 2014'te görevinden istifa etmişti.

26 Eylül 2014 gecesi Ayotzinapa Kırsal Öğretmen Okulu öğrencileri protesto gösterisine gitmek üzere otobüsleri kullanırken Guerrero eyaletinin Iguala kentinde silahlı saldırıya uğramış, 43 öğrenci kaybolmuştu. Olay, Meksika'nın yakın tarihindeki en büyük insan hakları krizlerinden biri olarak kabul ediliyor.

Resmi soruşturmalara göre saldırı, yerel bir uyuşturucu karteli ile güvenlik güçleri ve yerel, eyalet ile federal düzeyde bazı kamu görevlilerinin iş birliğiyle gerçekleştirildi. Yetkililer, bazı devlet görevlilerinin suça doğrudan katıldığını, bazılarının ise delilleri gizleyerek soruşturmayı engellediğini değerlendiriyor.

Meksika Başsavcısı Ernestina Godoy, bu yıl elde edilen iki tanık ifadesinin eski Vali Aguirre'nin saldırının yaşandığı geceye ait güvenlik kamerası görüntülerinin teslim edilmesini istediğini ve olaylara ilişkin delillerin yok edilmesi talimatını verdiğini ortaya koyduğunu söyledi.

Godoy, savcılığın emrin doğrudan dönemin valisi tarafından verildiğini ve üst düzey eyalet yetkililerinin de bu sürece katıldığına ilişkin kanıtlara sahip olduğunu belirterek, delillerin ortadan kaldırılmasının teknik bir hata değil, devlet yönetiminin üst kademelerinde planlanan kasıtlı bir operasyon olduğunu ifade etti.

Başsavcı, 2016 yılında alınan tanık ifadelerinin neden ancak yıllar sonra soruşturmada değerlendirildiğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Göreve geçen yıl gelmesinin ardından dosyanın yeni bir soruşturma yaklaşımıyla yeniden incelendiğini söyledi.

Öğrenci ailelerini temsil eden Agustín Pro Juárez İnsan Hakları Merkezi ise gözaltı işlemi hakkında önceden bilgilendirilmediklerini ve yöneltilen suçlamaların ayrıntılarından haberdar olmadıklarını açıkladı. Merkez, soruşturmanın hukuka uygun şekilde yürütülmesi halinde ailelerin yıllardır beklediği adalet açısından önemli bir adım olabileceğini belirtti.

Kayıp öğrencilerden birinin babası Clemente Rodríguez de ailelerin olayın ilk gününden bu yana Aguirre'nin soruşturulmasını talep ettiğini belirterek "Bildiği her şeyi anlatmalı." dedi.

Aradan yaklaşık 12 yıl geçmesine rağmen olayın birçok yönü hâlâ aydınlatılamadı. Yetkililer öğrencilerin öldürüldüğünü değerlendirirken, bugüne kadar yalnızca üç öğrenciye ait kemik kalıntıları tespit edildi. Saldırının kesin nedeni ise netlik kazanmadı. Soruşturmalarda, olayın yerel kartelin ABD'ye yönelik eroin kaçakçılığı faaliyetleriyle bağlantılı olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.

Federal savcılık, yıllar önce Amerikalılar Arası İnsan Hakları Komisyonu (IACHR) uzmanlarının dile getirdiği iddiaları doğrulayarak, saldırı gecesine ait bazı güvenlik kamerası kayıtlarının gizlendiğini veya yok edildiğini açıkladı.

Eski Devlet Başkanı Andrés Manuel López Obrador yönetimi Ayotzinapa dosyasını "devlet suçu" olarak nitelendirirken, Ekim 2024'te göreve başlayan Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum yönetimi soruşturmada yeni inceleme başlıklarının açıldığını ve bunların eski valinin gözaltına alınmasına uzanan sürece katkı sağladığını bildirdi. (İLKHA)