ABD merkezli teknoloji devi Microsoft'un Hollanda'nın başkenti Amsterdam'da inşa etmeyi planladığı veri merkezi, enerji ve su tüketimi, çevresel etkileri ve yapay zekâ teknolojilerinin kullanım alanlarına yönelik tepkilerin odağı haline geldi.

Avrupa genelinde teknoloji şirketlerinin devasa veri merkezi yatırımlarına karşı büyüyen protesto hareketinin bir parçası olarak cuma günü Amsterdam'daki inşaat alanına giren göstericiler, şirketin projesini durdurmak amacıyla eylem düzenledi. Bazı göstericiler vinçlere tırmanırken, işaret fişekleri yakıldı ve polisle eylemciler arasında arbede yaşandı.

"Geef Tegengas" (Karşı Koy) adlı protesto grubundan Nathan Timmer, yerel yayın kuruluşu AT5'e yaptığı açıklamada, göstericilerin inşaat çalışmalarını durdurmak amacıyla şantiyeyi işgal ettiğini söyledi.

Timmer "Bunun inşa edilmesini istemiyoruz. Kimsenin buna ihtiyacı yok." ifadesini kullanarak veri merkezinin yapay zekâ uygulamaları, savaş teknolojileri, kitlesel gözetim ve soykırımlarda kullanılabilecek sistemlere hizmet edeceğini savundu. Timmer, inşaat durdurulana kadar eylemlerini sürdüreceklerini belirtti.

Filistin yanlısı aktivistlerin de katıldığı gösterilerde polis, öğleden sonra eylemcileri inşaat alanından çıkarmaya başladı. Hollanda polisi, cuma akşamı yaptığı açıklamada, izinsiz şekilde şantiye alanına girdikleri şüphesiyle 150 ila 200 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.

Teknoloji devlerinin enerji ve su tüketimi tartışma konusu

Microsoft'un Amsterdam'daki projesine yönelik tepki, teknoloji şirketlerinin yapay zekâ ve bulut bilişim yatırımları kapsamında hızla büyüttüğü veri merkezlerinin çevresel ve toplumsal maliyetlerine ilişkin tartışmaların Avrupa genelinde yoğunlaştığı bir dönemde geldi.

Devasa miktarda elektrik ve su tüketen veri merkezleri, yerel kaynaklar üzerindeki baskı, çevre kirliliği ve enerji altyapısına getirdikleri yük nedeniyle giderek daha fazla eleştiriliyor. Teknoloji şirketlerinin yapay zekâ alanındaki büyüme hedeflerinin, bu yatırımların toplumsal ve çevresel sonuçlarının önüne geçtiği yönündeki itirazlar da artıyor.

Microsoft sözcüsü, şirketin Amsterdam'daki protestolardan haberdar olduğunu belirterek, projeye ilişkin farklı görüşlere saygı duyduklarını ancak yasa dışı ve güvenliği tehlikeye atan eylemleri desteklemediklerini açıkladı.

Şirket, protestocuların dile getirdiği çevresel ve toplumsal kaygılara ilişkin kapsamlı bir değerlendirme paylaşmazken, açıklamasında barışçıl protesto hakkına saygı duyduklarını bildirmekle yetindi.

15 avrupa ülkesinde protesto düzenleniyor

"Kirli Veri Merkezlerini Durdurun" (Stop Dirty Data Centres) kampanyası kapsamında cuma ve cumartesi günleri Avrupa'nın 15 ülkesinde protestolar ve çeşitli eylemler düzenlenmesi planlanıyor.

İrlanda, Polonya, Danimarka, Finlandiya, İspanya, İtalya, Hollanda, Fransa ve İngiltere'nin de aralarında bulunduğu ülkelerde onlarca sivil toplum kuruluşu ve yerel topluluk hareketi, büyük ölçekli veri merkezi yatırımlarına moratoryum uygulanmasını talep ediyor.

Kampanya koordinatörü Owen Espley, seçilmiş siyasi liderlerin yapay zekâ konusundaki iyimser söylemleriyle halkın bu yatırımlara yaklaşımı arasında ciddi bir uçurum bulunduğunu belirtti.

Almanya'da Berlin yakınlarındaki bir veri merkezinin önünde toplanan göstericiler de ülkedeki çevresel kaygılar dikkate alınmadan yürütülen veri merkezi inşaatlarının durdurulmasını istedi.

Polonya'da ise başkent Varşova çevresinde yeni veri merkezleri planlanan bölgelerde yaşayan toplulukların temsilcilerinin de katılımıyla parlamento önünde yaklaşık 100 kişi protesto düzenledi.

İtalya'da binden fazla kişiden veri merkezi yatırımlarına tepki

Veri merkezi yatırımlarına yönelik toplumsal muhalefetin hızla büyüdüğü ülkelerden İtalya'da da özellikle dijital altyapı yatırımlarının yoğunlaştığı Lombardiya bölgesinde tepkiler artıyor.

Aktivistler, bulut bilişim ve yapay zekâ hizmetlerine yönelik tesislerin, kamuoyu istişareleri ve çevresel denetim mekanizmalarının gerisinde kalan bir hızla inşa edildiğini savunuyor.

10 Ekim'de Milano'daki Piazza della Scala'da düzenlenen gösteriye 1000'den fazla kişi ve yaklaşık 40 yerel komitenin temsilcileri katıldı. Organizatörlerin İtalya'daki ilk ulusal veri merkezi karşıtı eylem olarak nitelendirdiği gösteride, yeni projelere moratoryum uygulanması ve sektörün büyümesini düzenleyecek ulusal bir strateji oluşturulması talep edildi.

FiyatwaterhouseCoopers'ın (PwC) 2026-2050 Küresel Veri Merkezi Görünümü raporuna göre, Avrupa'nın 2026-2050 döneminde toplam 5,6 trilyon dolarlık veri merkezi sermaye yatırımına ev sahipliği yapması bekleniyor. Bu miktarın küresel yatırımların yaklaşık yüzde 18'ini oluşturacağı öngörülüyor.

Aynı dönemde ABD'deki veri merkezi yatırımlarının ise 15,1 trilyon dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. (İLKHA)