Paraguay'da milyonlarca kişinin banka hesaplarına erişememesine yol açan Ueno Bank krizinin siyasi faturası ağır oldu. Devlet Başkanı Santiago Pena, Senato tarafından görevden azledilmesinin ardından evinde gözaltına alındı. Eski Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo Spalding de soruşturma kapsamında gözaltına alınırken, Pedro Alliana yeni devlet başkanı olarak yemin etti.

Güney Amerika ülkesi Paraguay, ülkenin en büyük dijital bankalarından Ueno Bank'ın mali çöküşüyle başlayan krizin ardından siyasi çalkantıya sürüklendi. Bankanın iflas sürecine girmesi ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin tartışmalar, Devlet Başkanı Santiago Pena'nın görevden alınmasıyla sonuçlandı.

Paraguay Senatosunda 6 Kasım'da gerçekleştirilen oylamada 45 senatörden 44'ünün desteğini alan azil kararıyla Pena, görevini kaybetti. Böylece 2012'de Fernando Lugo'nun görevden uzaklaştırılmasından sonra ülkenin yakın siyasi tarihinde azil yoluyla görevinden alınan ikinci devlet başkanı oldu.

Azil kararının ardından eski devlet başkanlarına tanınan ömür boyu senatörlük statüsünü ve bu görevden kaynaklanan hukuki dokunulmazlığını da kaybeden Pena hakkında adli süreç başlatıldı.

Pena evinde gözaltına alındı

Paraguay Ulusal Polisi, savcılığın talimatı doğrultusunda eski devlet başkanının başkent Asuncion'daki konutunda gözaltına alındığını açıkladı.

Ekonomik Suçlar ve Yolsuzlukla Mücadele Birimi tarafından yürütülen soruşturmada Pena'nın Ueno Bank ile geçmişteki ticari bağlantıları, bankanın mali çöküşü ve kamu kaynaklarının yönetimi mercek altına alındı.

Eski devlet başkanının güveni kötüye kullanma, nüfuz ticareti ve kendi çıkarına yönetim gibi suçlamalar kapsamında soruşturulduğu bildirildi. Pena'nın savcılıkta ifade vermesine kadar ev hapsinde tutulacağı belirtildi.

Soruşturma kapsamında Paraguay Merkez Bankasının (BCP) eski Başkanı Carlos Carvallo Spalding de gözaltına alındı. Carvallo, bankacılık krizinin büyümesi üzerine görevinden ayrılmıştı.

355 milyon dolarlık fon tartışması

Pena hakkındaki azil sürecinin merkezinde, Ueno Bank'ın sahibi olan Grupo Vázquez ile eski devlet başkanının ticari ilişkileri ve kamu kaynaklarının bankacılık sistemindeki kullanımı yer aldı.

Muhalefetin hazırladığı azil dosyasında, 2023'te göreve gelen Pena'nın bankanın bağlı olduğu holdingdeki hisselerini bir süre daha koruduğu, ticari çıkarlarını devlet sorumluluklarının önüne geçirdiği ve çıkar çatışmasına yol açtığı savunuldu.

Ayrıca Sosyal Güvenlik Enstitüsünün (IPS) finansal yatırımları ile bankaya sağlanan imkanlar ve 2023 yılında Carvallo'nun Merkez Bankası başkanlığına atanması da tartışma konusu oldu.

IPS'nin toplam finansal yatırımlarının yaklaşık 355 milyon dolara ulaştığı bildirilirken, bu tutarın tamamının Ueno Bank'ta tutulmadığı, yatırımların 14 finans kuruluşuna dağıtıldığı belirtildi. Ueno Bank'taki yatırımların geri alınması ise kurum açısından önemli bir sorun haline geldi.

Pena, hakkındaki suçlamaları reddederek önceliğinin halkın birikimlerini korumak olduğunu savunmuş, mali düzensizliklerden sorumlu kişilerin yargı önünde hesap vermesi gerektiğini belirtmişti.

3 milyon kişinin hesaplarına erişimi kesildi

Paraguay'ın en büyük özel finans kuruluşlarından Ueno Bank, mali yapısındaki bozulma nedeniyle 3 Kasım'da Merkez Bankasının müdahalesiyle karşı karşıya kaldı.

Merkez Bankası, bankanın sermaye yeterlilik oranının yasal olarak belirlenen asgari seviyenin yarısının altına düşmesi üzerine kurumun yönetimine el koyarak tasfiye sürecini başlattı.

Yaklaşık 3 milyon müşteriye hizmet veren Ueno Bank'ın çöküşü, Paraguay'da yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 60'ını etkileyen bir krize dönüştü. Banka müşterileri hesaplarına erişemezken, ülke genelindeki şubeler önünde birikimlerini geri almak isteyen vatandaşlar toplandı.

Associated Press'in aktardığı bilgilere göre banka, kamu kaynaklarından 800 ila 850 milyon dolar arasında fon yönetiyordu. Bu tutarın yaklaşık 380 milyon dolarlık bölümünü devletin emeklilik ve sağlık fonundan yapılan yatırımlar oluşturuyordu.

Mevduat sahiplerinin zararlarının karşılanması ve kamu kaynaklarının geri alınması konusunda belirsizlik sürerken, Merkez Bankası kişi başına 38 bin dolara kadar mevduat güvencesi bulunduğunu açıkladı. İlk değerlendirmelere göre bu güvence, mudilerin yaklaşık yüzde 97'sinin birikimlerini tamamen karşılayabilecek düzeyde.

Alliana görevi devraldı, tazminat sözü verdi

Pena'nın görevden alınmasının ardından anayasal halefiyet süreci kapsamında eski Devlet Başkan Yardımcısı Pedro Alliana, 6 Kasım'da Kongrede düzenlenen törende yemin ederek devlet başkanlığı görevini devraldı. Alliana, 2028 yılına kadar devam edecek mevcut görev süresinin kalan bölümünü tamamlayacak.

Yeni devlet başkanı, bankacılık krizinden etkilenen vatandaşların zararlarının karşılanacağını belirterek, "Bugün finansal çöküş nedeniyle zor günler geçiren yurttaşlarımız eksiksiz bir şekilde tazmin edilecektir. Onları yalnız bırakmayacağız." dedi.

Alliana, kamu yönetiminde şeffaflığın öncelikleri arasında olacağını da vurguladı. (İLKHA)