Tunus’ta siyasi tutukluların açlık grevlerine başvurması, muhalefetin hareket alanının daraldığı ve cezaevlerindeki hak ihlallerine ilişkin kaygıların arttığı bir dönemde dikkat çekiyor. Muhalif isimler taleplerini duyurabilmek için bedenlerini bir protesto aracına dönüştürürken, aileleri de tutukluların sağlık durumlarından endişe ediyor.

Tunus’ta siyasi nedenlerle tutuklu bulunan muhaliflerin açlık grevlerine başvurması, ülkedeki siyasi baskı ve ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Eski Nahda Hareketi yöneticilerinden Abdülhamid Celasi, cezaevindeki taleplerini duyurmak amacıyla 5 Ekim’de süresiz açlık grevine başladı.

66 yaşındaki Celasi, devlet güvenliğine karşı komplo kurma davası kapsamında istinafta 10 yıl hapis ve 5 yıl idari gözetim cezasına çarptırıldı. Ailesi, açlık grevinin sağlığı üzerindeki muhtemel etkilerinden endişe duyuyor.

Tunus’ta yaşananlar, muhaliflerin yalnızca siyasi faaliyetleri nedeniyle yargılanıp yargılanmadığına ilişkin tartışmaların ötesinde, cezaevinde seslerini duyurmak için hangi imkânlara sahip oldukları sorusunu da öne çıkarıyor.

Muhalif liderler cezaevinde

Açlık grevine başvuran isimler arasında Ulusal Kurtuluş Cephesi lideri Ahmed Necib Şabbi de yer alıyor.

Şabbi, cezaevinde ülke gündemini takip edebilmek için güvenilir bir haber kaynağına erişim talebiyle 1 Ekim’de açlık grevine başladı. Sağlık durumunun kötüleşmesi ve iki kez hastaneye kaldırılmasının ardından grevini geçici olarak sonlandırdı.

Nahda Hareketi lideri Raşid el-Gannuşi de Nisan 2023’te tutuklanmasından bu yana çeşitli dönemlerde açlık grevlerine başvuran muhalif isimler arasında bulunuyor.

Uluslararası Af Örgütü, Gannuşi’nin yargı süreçlerinde ciddi adil yargılanma sorunları bulunduğunu belirterek serbest bırakılması ve yeterli sağlık hizmetine erişiminin sağlanması çağrısı yaptı.

Hak örgütlerinden baskı uyarısı

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Tunus’ta Cumhurbaşkanı Kays Said’in 2021’de yürütme yetkilerini genişletmesinin ardından siyasi muhaliflere, gazetecilere, avukatlara ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik baskıların arttığını bildirdi.

Örgüt, muhaliflerin uzun hapis cezalarıyla karşı karşıya kaldığı davalarda adil yargılanma güvencelerine ilişkin ciddi kaygılar bulunduğuna dikkat çekti.

Tunus yönetimi ise güvenlik ve devletin korunmasına ilişkin gerekçeler öne sürüyor. Ancak siyasi muhaliflerin uzun süreli hapis cezalarına çarptırılması, ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar ve cezaevlerinde hak arama yöntemlerinden biri olarak açlık grevlerinin öne çıkması, ülkedeki demokratik hakların durumuna ilişkin tartışmaları derinleştiriyor.

Tunus’ta yaşananlar, siyasi çoğulculuk ve ifade özgürlüğünün korunmasının yalnızca seçimlerle sınırlı olmadığını; muhaliflerin eleştiri yapabilmesi, adil yargılanma hakkından yararlanması ve cezaevinde de temel haklarını kullanabilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor. (İLKHA)