Uluslararası araştırmalar, dünyada kitap okuma alışkanlığının ülkeler arasında önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koyarken, Avrupa'da Lüksemburg, Danimarka ve Estonya kitap okuyanların oranıyla öne çıkıyor.

ABD ve Kanada'da yayımlanan araştırmalar ise basılı kitapların yanı sıra e-kitap ve sesli kitapların da okuma alışkanlığında önemli yer tuttuğunu gösteriyor.

Kitap okuma alışkanlığına ilişkin uluslararası veriler, ülkeler arasında karşılaştırma yapılırken farklı ölçütlerin dikkate alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Son bir yılda en az bir kitap okuyanların oranı, kişi başına düşen yıllık kitap sayısı, okumaya ayrılan süre ve okuduğunu anlama becerisi birbirinden farklı göstergeler olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle bütün ülkeleri aynı yöntemle karşılaştıran güncel ve kapsamlı bir dünya sıralaması bulunmuyor.

Avrupa İstatistik Ofisinin (Eurostat) 2022 yılı verilerine göre, Avrupa Birliği'nde 16 yaş ve üzerindeki nüfusun yüzde 52,8'i önceki 12 ay içinde en az bir kitap okuduğunu bildirdi. Araştırmada Lüksemburg yüzde 75,2 ile ilk sırada yer alırken, Danimarka yüzde 72,1, Estonya ise yüzde 70,7 ile bu ülkeyi izledi. İtalya yüzde 35,4, Kıbrıs yüzde 33,1 ve Romanya yüzde 29,5 ile listenin alt sıralarında yer aldı.

Araştırmada kadınların kitap okuma oranının erkeklerden daha yüksek olduğu görüldü. Avrupa Birliği genelinde kadınların yüzde 60,5'i, erkeklerin ise yüzde 44,5'i son bir yılda en az bir kitap okuduğunu belirtti. Yaş gruplarına göre yapılan değerlendirmede, 16-29 yaş arasındakiler yüzde 60,1 ile en yüksek orana ulaşırken, 65 yaş ve üzerindekilerde bu oran yüzde 47,2 olarak kaydedildi.

ABD merkezli Pew Research Center'ın Ekim 2025'te gerçekleştirdiği ve Nisan 2026'da yayımladığı araştırmaya göre, ABD'li yetişkinlerin yüzde 75'i önceki 12 ayda basılı kitap, e-kitap veya sesli kitap formatlarından en az birinde kitap okuduğunu bildirdi. Katılımcıların yüzde 64'ü basılı kitap, yüzde 31'i e-kitap okuduğunu, yüzde 26'sı ise sesli kitap dinlediğini belirtti.

Araştırmada eğitim düzeyine göre de farklılıklar tespit edildi. Lise mezunu veya daha düşük eğitim düzeyindeki yetişkinlerin yüzde 60'ı kitap okuduğunu bildirirken, üniversite mezunlarında bu oran yüzde 88'e yükseldi. Genç yetişkinlerde dijital yayınlara ilginin öne çıktığı araştırmada, 18-29 yaş grubunun yüzde 41'inin e-kitap okuduğu, yüzde 32'sinin ise sesli kitap dinlediği kaydedildi.

Kanada'da BookNet Canada tarafından hazırlanan 2025 tarihli araştırmada da katılımcıların yüzde 79'unun yıl boyunca kitap okuduğu veya dinlediği bildirildi. Katılımcıların yüzde 50'si haftada en az bir kez kitapla vakit geçirdiğini ifade etti. Araştırma, kitap okuma alışkanlığının basılı yayınların yanı sıra farklı dijital formatlarla da sürdürüldüğüne işaret etti.

Yıllık kitap sayısına göre farklı sonuçlar

CEOWORLD dergisinin Haziran 2024'te yayımladığı ve 102 ülkeyi kapsadığını belirttiği araştırmada ise kişi başına yıllık kitap sayısına göre ABD 17 kitapla ilk sırada gösterildi. Hindistan 16, Birleşik Krallık 15, Fransa 14 ve İtalya 13 kitapla ilk beş ülke arasında yer aldı. Aynı listede Türkiye 6,05 kitapla 30'uncu sırada gösterildi.

Ancak söz konusu sıralama, ülkeler arasında aynı yöntemle yürütülen resmî bir istatistik çalışması olarak değerlendirilmemeli. Örneklemlerin temsiliyeti ve yıllık kitap sayısının hesaplanma yöntemi gibi unsurlara ilişkin sınırlılıklar nedeniyle sonuçların ihtiyatla ele alınması gerekiyor. Bu veriler, Türkiye'deki her bireyin yılda ortalama altı kitap okuduğunu gösteren resmî bir ulusal istatistik niteliği taşımıyor.

Dijital kitaplara ilgi artıyor

Eurostat'ın 2025 yılına ilişkin verilerine göre, Avrupa Birliği'nde internet kullanan kişilerin yüzde 9,5'i önceki üç ay içinde e-kitap veya sesli kitap satın aldı. Bu oran 2024 yılında yüzde 7,3 olarak kaydedildi. İrlanda yüzde 24,5 ile ilk sırada yer alırken, Danimarka yüzde 22,5, Hırvatistan ise yüzde 21 ile öne çıktı.

Söz konusu veriler, dijital kitap pazarının büyüdüğünü gösterirken, kitap satın alma oranının doğrudan kitap okuma oranıyla aynı anlama gelmediğine de işaret ediyor. Bir kitabı satın almak, okumaya başlamak veya kitabı tamamlamak birbirinden farklı davranışlar olarak değerlendiriliyor.

Okuryazarlık oranları kitap okuma alışkanlığından farklı

Birleşmiş Milletlerin 2025 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları raporunda yer alan verilere göre, dünya genelinde 2024 yılında yaklaşık 754 milyon yetişkin okuma yazma bilmiyordu. Bu grubun yüzde 63'ünü kadınlar oluşturdu. Küresel yetişkin okuryazarlık oranı yüzde 88, gençlerin okuryazarlık oranı ise yüzde 93 olarak hesaplandı.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) yetişkin becerileri araştırmaları da okuma, metinleri anlama ve bilgiyi değerlendirme becerilerini ölçüyor. Ancak bu ölçümler, insanların ne sıklıkla kitap okuduğunu veya yılda kaç kitap bitirdiğini göstermiyor.

Uluslararası araştırmalar, kitap okuma alışkanlığının değerlendirilmesinde okuma sıklığı, yıllık kitap sayısı, dijital yayınlara erişim ve okuduğunu anlama becerisi gibi göstergelerin ayrı ayrı ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Türkiye'nin diğer ülkelerle daha sağlıklı karşılaştırılabilmesi için de aynı yöntemle yürütülen, düzenli aralıklarla tekrarlanan ve örneklem yapısı açıkça yayımlanan araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

Dünyada en çok kitap okuyan ülkelerin iddia edilen ilk 30 sıralaması

Buradaki sıralamanın tarafsız araştırmacılar tarafından doğruluğu henüz tespit edilmemiştir. Mevcut sıralamanın daha farklı olduğu kuvvetle muhtemeldir.

1. ABD — yılda 17 kitap
2. Hindistan — yılda 16 kitap
3. Birleşik Krallık — yılda 15 kitap
4. Fransa — yılda 14 kitap
5. İtalya — yılda 13 kitap
6. Kanada — yılda 12 kitap
7. Rusya — yılda 11 kitap
8. Avustralya — yılda 10 kitap
9. İspanya — yılda 9 kitap
10. Hollanda — yılda 8 kitap
11. İsviçre — yılda 6,90 kitap
12. Tayvan — yılda 6,83 kitap
13. Belçika — yılda 6,76 kitap
14. Singapur — yılda 6,72 kitap
15. Hong Kong — yılda 6,66 kitap
16. Güney Afrika — yılda 6,62 kitap
17. Çin — yılda 6,61 kitap
18. Norveç — yılda 6,48 kitap
19. Avusturya — yılda 6,42 kitap
20. İsrail — yılda 6,42 kitap
21. Tayland — yılda 6,37 kitap
22. İran — yılda 6,36 kitap
23. Kolombiya — yılda 6,32 kitap
24. Romanya — yılda 6,28 kitap
25. Şili — yılda 6,28 kitap
26. Almanya — yılda 6,25 kitap
27. Japonya — yılda 6,20 kitap
28. Çekya — yılda 6,07 kitap
29. Finlandiya — yılda 6,06 kitap
30. Türkiye — yılda 6,05 kitap.

(İLKHA)