ABD merkezli ilaç şirketleri Moderna ve Merck tarafından geliştirilen, hastanın tümörüne özel hazırlanan deneysel kanser aşısının, melanom hastalarında ameliyat sonrası kanserin tekrarlama riskini yüzde 42 azalttığı bildirildi.

Şirketlerin perşembe günü açıkladığı ileri aşama klinik araştırmanın sonuçlarına göre, standart immünoterapiye ek olarak uygulanan kişiye özel aşı, yüksek riskli melanom hastalarında ameliyattan sonraki iki yıllık dönemde hastalığın tekrarlama olasılığını düşürdü.

Uluslararası araştırmaya, cerrahi müdahaleyle tümörleri çıkarılmış bin 100'den fazla yüksek riskli melanom hastası katıldı. Katılımcıların tamamına standart takip tedavisi kapsamında Merck tarafından geliştirilen Keytruda adlı immünoterapi ilacı verildi. Hastalar rastgele iki gruba ayrılarak bir gruba ek olarak kişiye özel aşı, diğer gruba ise plasebo uygulandı.

İki yıllık takip sonuçlarına göre, aşı uygulanan hastaların yüzde 82'sinde kanserin tekrarlamadığı, yalnızca standart tedaviyi alan grupta ise bu oranın yüzde 70'te kaldığı görüldü. Araştırmacılar, hastaların uzun vadeli sonuçlarını değerlendirmek üzere takibi sürdürüyor.

Houston'daki MD Anderson Kanser Merkezi araştırmacılarından Dr. Hussein Tawbi, sonuçların kanser araştırmaları açısından önemli bir başarı olduğunu belirterek, bu alanda uzun süredir beklenen olumlu gelişmelerden birinin yaşandığını ifade etti.

Aşı, hastanın tümörüne göre tasarlanıyor

İntismeran adı verilen deneysel aşı, Kovid-19 aşılarının geliştirilmesinde de kullanılan haberci RNA (mRNA) teknolojisine dayanıyor. Her hasta için ayrı hazırlanan aşı, tümöre özgü genetik mutasyonların belirlenmesinin ardından tasarlanıyor.

Bu mutasyonların yol açtığı ve kanser hücrelerinin varlığına işaret edebilen yeni proteinleri, yani neoantijenleri hedef alan aşı, bağışıklık sisteminin söz konusu yapıları tanımasını ve kanser hücrelerine karşı harekete geçmesini amaçlıyor.

Tedavi kapsamında üç hafta arayla toplam 9 doz uygulanıyor. Aşının temel hedefi, ameliyatla çıkarılan kanserin yeniden ortaya çıkmasını önlemek için bağışıklık sistemini eğitmek.

Araştırmada yer almayan uzmanlar da sonuçların kişiye özel kanser aşıları alanındaki çalışmaları desteklediğini belirtiyor. Parker Enstitüsü Üst Yöneticisi Karen Knudsen, yaklaşımın kanser tedavisinde yeni bir alanın kapısını araladığını ifade ederken, Georgetown Üniversitesi Lombardi Kapsamlı Kanser Merkezi Müdür Yardımcısı Dr. Michael Atkins de gelişmenin farklı kanser türleri açısından önem taşıyabileceğine dikkati çekti.

mRNA teknolojisiyle geliştirilen kişiye özel aşılar, akciğer, böbrek ve pankreas kanserleri dahil olmak üzere farklı kanser türlerinde de araştırılıyor.

Yan etkiler ve onay süreci

Araştırmacılar, aşıya bağlı yan etkilerin ağırlıklı olarak enjeksiyon bölgesinde ağrı, yorgunluk ve mRNA temelli Kovid-19 aşılarında görülen benzer reaksiyonlardan oluştuğunu bildirdi.

Moderna ve Merck'in, aşının olası ruhsatlandırma sürecinde atılacak adımlar konusunda düzenleyici kurumlarla görüşmeler yürüttüğü belirtildi. Şirketler, kişiye özel olarak üretilen aşının muhtemel satış fiyatına ilişkin ise henüz açıklama yapmadı.

Moderna yetkilileri, Massachusetts eyaletindeki özel üretim tesisinin uluslararası düzeyde devam eden birden fazla araştırmada yer alan binlerce katılımcı için aşı dozu sağladığını aktardı. Aşının üretiminin birkaç gün sürdüğü, ancak tümörün genetik analizinden kişiye özel aşının hazırlanmasına kadar geçen sürecin yaklaşık 6 hafta, bazı durumlarda ise daha uzun zaman alabildiği kaydedildi.

Çalışmaya katılan hastanın taramalarında kansere rastlanmadı

Araştırmaya 2024'te katılan 62 yaşındaki Tony Hout, kulağındaki aralıklı kanama gösteren ve iyileşmeyen bir lezyon nedeniyle sağlık kuruluşuna başvurdu. Doktorların melanom teşhisi koyduğu Hout'un ameliyat sırasında kanserin yayılmaya başladığı da belirlendi.

Ailesiyle daha uzun süre birlikte olabilmek için elinden gelen her şeyi yapmak istediğini belirten Hout, araştırma kapsamında düzenli kontroller için birkaç ayda bir Houston'a gidiyor. Bu hafta yapılan görüntüleme incelemelerinde Hout'un kanserden arınmış olduğu görüldü.

Şirketler, kişiye özel kanser aşılarının üretim maliyetleri ve fiyatlandırması konusunda henüz ayrıntılı bilgi paylaşmadı. Klinik araştırmanın devam eden takip süreci, aşının uzun vadeli etkinliğinin ve güvenliğinin değerlendirilmesine katkı sağlayacak. (İLKHA)