Malezya, ülkedeki mülteci ve kayıt dışı göçmen sorununa yönelik yeni politikası kapsamında, gelecek ay bin 476 Myanmar vatandaşını gönüllü geri dönüş programının ilk aşamasında ülkesine gönderecek.

Malezya İçişleri Bakanlığı tarafından perşembe günü yapılan açıklamada, geri gönderme işleminin iki ülke arasında üzerinde mutabık kalınan prosedürler çerçevesinde gerçekleştirileceği bildirildi.

Program kapsamında uygun olduğu belirlenen toplam 5 bin Myanmar vatandaşının aşamalı olarak Myanmar'a gönderilmesi planlanıyor. İlk gruptaki kişilerin Myanmar hükümeti tarafından belirlendiği ve 29 Eylül'de Myanmar donanmasına ait iki savaş gemisi ile bir hastane gemisiyle ülkelerine gönderilecekleri belirtildi.

Malezya İçişleri Bakanlığı verilerine göre, 15 Ağustos itibarıyla ülke genelindeki göçmen gözaltı merkezlerinde 10 bin 388 Myanmar vatandaşı tutuluyor. Yetkililer, bu kişilerin kimlikleri ile mülteci statüsüne ilişkin iddialarının doğrulanması işlemlerini yıl sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor.

Bakanlık, geri gönderme programının yanı sıra, onlarca yıldır devam eden mülteci meselesini de kesin ve kararlı biçimde çözmek amacıyla yeni adımlar atıldığını açıkladı. Hükümet, mülteci sorununu mali, sosyal ve güvenlik açısından ülke açısından giderek büyüyen bir mesele olarak değerlendiriyor.

Malezya'daki mültecilerin yüzde 95'inden fazlasını Myanmar vatandaşları oluşturuyor. Bu gruplar arasında Müslüman Rohingyaların yanı sıra Chin, Karen ve Mon toplulukları da bulunuyor.

Malezya ayrıca mülteci ve sığınmacıların kayıt altına alınması ve yönetilmesi amacıyla yeni bir Mülteci Kayıt Belgesi sistemi uygulamaya koyuyor.

Yeni sistem, daha önce Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) tarafından yürütülen kayıt mekanizmasının yerini alacak. Sistem kapsamında Malezya makamlarının mültecilere ait kayıt ve biyometrik bilgilere doğrudan erişim sağlaması öngörülüyor.

Uygulama, gözaltındaki kişilerin yanı sıra ülke dışında kayıt dışı şekilde yaşayan, UNHCR kartı taşıyan veya mülteci olduğunu beyan eden kişileri de kapsayacak.

Şartları karşılayan kişilere, hükümetin belirleyeceği koşullar ve denetim mekanizmaları altında Malezya'da geçici olarak kalmalarına izin veren bir kart verilecek.

Ancak hükümetin yeni sistemi daha fazla denetim ve güvenlik yetkisi sağlayacak şekilde tasarlaması, insan hakları kuruluşlarının tepkisine yol açıyor.

Hak örgütlerinden mahremiyet ve koruma uyarısı

UNHCR verilerine göre, şubat sonu itibarıyla Malezya'da yaklaşık 215 bin 600 mülteci ve sığınmacı kayıtlı bulunuyor. Bu kişilerin yaklaşık yüzde 90'ı Myanmar vatandaşı.

UNHCR, mültecilerin kendilerini koruyan açık bir hukuki statünün bulunmaması nedeniyle tutuklanma, gözaltına alınma, sömürü ve ayrımcılık gibi risklerle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.

Hak örgütleri ise UNHCR'nin kayıt sisteminin yerine daha geniş kapsamlı bir hukuki koruma mekanizması oluşturulmadan yeni bir devlet sistemi getirilmesinin mevcut sorunları çözmeyebileceği uyarısında bulunuyor.

Örgütler ayrıca, yeni sistemin mültecilerin devlet tarafından daha yakından izlenmesine yol açabileceğini ve yeterli gizlilik ve koruma önlemleri bulunmaması halinde kişisel verilerin güvenliği konusunda yeni sorunlar doğurabileceğini savunuyor.

Malezya hükümeti ise yeni kayıt sisteminin ülkeyi yaklaşan demografik krizden kurtarmak amacıyla tasarlandığını belirtiyor.

Bakanlığa göre sistem, güvenliği güçlendirecek, kayıt dışı ekonomiyi sınırlayacak ve Malezya vatandaşlarının refahı ile çıkarlarının korunmasını ve önceliklendirilmesini sağlayacak.

Hükümet, yeni sistemin şeffaf biçimde yürütüleceğini ve uygulamada belirsizliğe yer olmayacağını taahhüt ediyor. (İLKHA)