İran savaşı ve Ukrayna'daki çatışmanın ABD'nin gelişmiş hava savunma mühimmatı stoklarını zorlaması, Washington'da daha ucuz ve hızlı üretilebilen önleme füzelerine yönelimi hızlandırdı. Boeing, Lockheed Martin, Northrop Grumman ve Raytheon gibi büyük savunma şirketleri, mevcut sistemlerin daha düşük maliyetli alternatiflerini geliştirmek için üretim süreçlerini yeniden tasarlıyor.

ABD'nin önde gelen savunma şirketleri, gelişmiş ancak maliyetli önleme füzelerine alternatif oluşturmak amacıyla daha ucuz, basit ve hızlı üretilebilen mühimmatlar geliştirmeye yöneliyor.

Bloomberg'in aktardığı savunma sanayisi planlarına göre Boeing, Lockheed Martin, Northrop Grumman ve RTX bünyesindeki Raytheon gibi büyük şirketler, Alabama'da düzenlenen Uzay ve Füze Savunma Sempozyumu'nda yeni üretim modellerini ve önleme füzelerine ilişkin projelerini tanıttı.

Bu arayışın temelinde, İran savaşı ve Ukrayna'daki çatışmalar nedeniyle ABD ile müttefiklerinin hava savunma mühimmatı stoklarının hızla azalması bulunuyor.

Patriot stoklarında ciddi gerileme

Özellikle ABD yapımı Patriot hava savunma sistemi yoğun talep görüyor. Sistem, uçakların yanı sıra seyir ve balistik füzelere karşı da kullanılabilen PAC-2 ve PAC-3 ailesi önleme füzeleriyle görev yapıyor.

Patriot'un gelişmiş PAC-3 MSE önleme füzesinin birim maliyetinin yaklaşık 4-5 milyon dolar seviyesinde olduğu belirtiliyor. Bu yüksek maliyet, yoğun füze ve insansız hava aracı saldırılarının yaşandığı bir savaş ortamında stokların hızla tüketilmesine yol açıyor.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) son hesaplamalarına göre ABD'nin Patriot önleme füzesi stoku, savaş öncesindeki yaklaşık 2 bin 330 adetten 800 seviyesine geriledi. Bu, stokta ortalama yüzde 65'lik düşüş anlamına geliyor.

CSIS, stokların azalmasının ABD ordusunu gelen tehditlere karşı önleme kararlarında daha seçici davranmaya zorlayabileceği uyarısında bulunuyor. Daha az önleme füzesi kullanılması mühimmat tasarrufu sağlayabilirken, bazı tehditlerin hedeflerine ulaşma ihtimalini artırabiliyor.

"Pahalı ve karmaşık" füzeler yerine hızlı üretim

ABD savunma sanayisinin yeni yaklaşımı, her tehdide karşı en gelişmiş ve en pahalı mühimmatın kullanılmasının sürdürülebilir olmayabileceği düşüncesine dayanıyor.

Bloomberg'in aktardığına göre büyük savunma şirketleri, mevcut ürünlerinin bazı tasarımlarını değiştiriyor, üretim süreçlerini hızlandırıyor ve daha küçük savunma şirketleriyle ortaklıklar kuruyor. Amaç, gelişmiş sistemlerin kabiliyetlerini tamamen terk etmeden daha düşük maliyetli mühimmatlar üretebilmek.

Bu yaklaşım, özellikle çok sayıda insansız hava aracı veya nispeten düşük maliyetli füzenin aynı anda kullanıldığı saldırılarda önem kazanıyor. Milyonlarca dolar değerindeki bir önleme füzesinin daha ucuz bir hedefe karşı kullanılması, uzun süreli savaşlarda mühimmat ekonomisi açısından ciddi bir sorun oluşturuyor.

Washington stokları yenilemeye çalışıyor

ABD yönetimi bir yandan mevcut stokları yenilemek için üretimi artırmaya çalışırken diğer yandan müttefiklerinin taleplerini de karşılamak zorunda.

Lockheed Martin'e geçen ay verilen ve değeri 58,6 milyar dolara kadar çıkabilen sözleşme kapsamında Patriot önleme füzelerinin üretiminin artırılması planlanıyor. CSIS de ABD'nin PAC-3 MSE üretim kapasitesini yıllık yaklaşık 600'den 2 bin adede çıkarmayı hedeflediğini belirtiyor.

Ancak üretim kapasitesinin artırılması stokların kısa sürede eski seviyesine döneceği anlamına gelmiyor. CSIS, Patriot, THAAD ve Tomahawk gibi kritik mühimmatların yeniden oluşturulmasının yıllar alabileceği uyarısında bulunuyor.

İran savaşı ABD'nin mühimmat sorununu görünür hale getirdi

ABD'nin mühimmat stoklarına ilişkin tartışma, İran'la savaşın ardından Washington'da daha da yoğunlaştı.

CSIS'in hesaplamalarına göre ABD'nin Patriot stokları savaş öncesinden bu yana en az yüzde 65 azalırken, THAAD önleme füzelerinin stokunda da yaklaşık yüzde 38'lik düşüş yaşandı. Bu durum yalnızca ABD'nin kendi hava savunmasını değil Washington'ın Ortadoğu ve Avrupa'daki müttefiklerine sağlayabileceği desteği de etkileyebilecek bir kapasite sorunu oluşturuyor.

CSIS daha önce, İran'a yönelik operasyonlar ile Ukrayna'ya sağlanan mühimmatın ABD'nin füze stokları üzerindeki baskıyı artırdığını ve yeniden stoklama sürecinin birkaç yıl sürebileceğini belirtmişti.

Savunma sanayisinde yeni denklem

Ortaya çıkan tablo, ABD savunma sanayisinin önünde yeni bir denge arayışına işaret ediyor: Yüksek teknoloji ve yüksek maliyetli önleme füzeleri ile düşük maliyetli, seri üretilebilen mühimmat arasında denge kurmak.

Washington açısından sorun yalnızca yeterli füze üretmek değil. Uzun süreli ve yoğun çatışmalarda, milyonlarca dolar değerindeki önleme mühimmatının çok daha ucuz saldırı araçlarına karşı sürekli kullanılmasının ekonomik ve lojistik açıdan sürdürülebilir olup olmadığı da tartışılıyor.

Bu nedenle ABD'nin yeni yaklaşımında daha hızlı üretilebilen ve daha düşük maliyetli önleme füzeleri, mevcut Patriot ve THAAD gibi gelişmiş sistemlerin yerine geçmekten ziyade onların yanında kullanılabilecek tamamlayıcı bir katman olarak öne çıkıyor.

İran savaşıyla birlikte görünür hale gelen mühimmat açığı, ABD'nin hava savunma stratejisinde yalnızca daha gelişmiş füzeler üretme hedefinin değil aynı zamanda daha fazla sayıda ve daha düşük maliyetli füze üretme kapasitesinin de stratejik bir gereklilik haline geldiğini gösteriyor. (İLKHA)