Sudan’da üç yılı aşkın süredir devam eden savaş yalnızca silahların gölgesinde can almıyor. Çöken sağlık sistemi, bozulan ilaç tedarik zinciri ve denetimsiz piyasaya sürülen kaçak ilaçlar, özellikle kronik hastalar için hayatta kalma mücadelesini her geçen gün daha da ağırlaştırıyor.

Sudan’da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında devam eden savaş, sağlık sistemini çökme noktasına getirirken milyonlarca hasta ilaç bulmakta ve tedaviye ulaşmakta büyük zorluk yaşıyor. Özellikle diyabet hastaları hem insülin kıtlığı hem de uygun koşullarda saklanmadığı için etkisini yitiren ilaçlar nedeniyle ciddi risk altında bulunuyor.

Başkent Hartum’da yaşayan diyabet hastaları, piyasada bulunan insülinlerin önemli bir bölümünün savaş şartlarında uygun sıcaklıkta muhafaza edilemediğini, bu nedenle son kullanma tarihi geçmemiş olsa bile ilaçların bozulmuş olabileceğini ifade ediyor. Hastalar, sınırlı sayıdaki ilaçlarını büyük bir dikkatle kullanmaya çalışırken yeni ilaç bulmakta zorlanıyor.

Savaşın yol açtığı kaos, kaçak ilaç ticaretinin de hızla büyümesine neden oldu. Sudan’da halk arasında "Boko ilaçları" olarak bilinen ve komşu ülkelerden kaçak yollarla getirilen ürünler, denetimden uzak olmaları nedeniyle ciddi sağlık tehlikeleri barındırıyor. Uzmanlar, özellikle damar yoluyla kullanılan ilaçların uygun koşullarda taşınmaması halinde ölümcül sonuçlara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Savaş öncesinde birçok temel ilacı kendi üretimiyle karşılayabilen Sudan’da bugün ilaç fabrikalarının büyük bölümü faaliyetlerini durdurmuş durumda. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre ülkedeki sağlık tesislerinin yaklaşık yüzde 40’ı tamamen hizmet dışı kalırken, Hartum ve Kordofan gibi bölgelerde sağlık altyapısı büyük ölçüde çöktü.

İlaç ve tıbbi malzeme sevkiyatlarının gecikmesi, yardım konvoylarının saldırı ve yağma riskiyle karşı karşıya kalması da krizi derinleştiriyor. Özellikle Darfur ve kuşatma altındaki Faşir kentinde yaşayan yüz binlerce sivil, temel sağlık hizmetlerinden ve hayati ilaçlardan mahrum durumda bulunuyor.

Uluslararası kuruluşlar, Sudan’ın dünyanın en ağır insani krizlerinden biriyle karşı karşıya olduğunu vurgulayarak, sağlık sisteminin tamamen çökmesini önlemek için acil uluslararası destek çağrısında bulunuyor. Uzmanlara göre savaş sürdükçe yalnızca çatışmalar değil, ilaçsızlık ve tedavisizlik de binlerce kişinin hayatını tehdit etmeye devam edecek. (İLKHA)