در طول سال ۲۰۲۵، وقایع قدس از اخلال ها و نقض های پراکنده فراتر رفت و به یک استراتژی اشغال سیستماتیک، طولانی مدت و عمدی تبدیل شد. یورش‌ها، تخریب‌ها و حملات به مسجد الاقصی به ایجاد یک وضعیت جدید بالفعل منجر شد.

سال ۲۰۲۵ دوره‌ای را در قدس رقم زد که در آن یورش‌ها و تجاوزات نیروهای اشغالگر به امری عادی تبدیل شد. یورش‌ها به مسجد الاقصی، تخریب محله‌ها و بازداشت فلسطینی‌ها که تقریبا هر ماه اتفاق می‌افتد، دیگر استثنایی نیستند؛ بلکه اکنون به عنوان رویه‌های برنامه‌ریزی‌شده، منظم و مداوم ثبت می‌شوند.

آمار ثبت‌شده در دسامبر ۲۰۲۵، به‌ویژه، نشان داد که این روند «تشدید ناگهانی» نبوده، بلکه مرحله نهایی یک سیاست عمدی است که در طول سال گسترش یافته است. در حالی که شدت تخلفات ماهانه در نوسان بود، روند آن به‌طور مداوم سیر صعودی را نشان می‌داد. این نشان داد که اشغالگران نه با طرز فکر «مدیریت بحران»، بلکه با رویکرد «مهندسی بلندمدت» به قدس نزدیک می‌شدند.

یک فرآیند آگاهانه و برنامه‌ریزی‌شده

وقتی هدف قرار دادن تخریب‌ها، زمان‌بندی یورش‌ها و ماهیت نقض حقوق در مسجدالاقصی بررسی شود، مشخص می‌شود که این یک تصویر تصادفی نیست؛ بلکه یک استراتژی جامع با اجزای نظامی، اداری و ایدئولوژیک را آشکار می‌کند.

این تخریب‌ها، که به ویژه در مناطقی مانند سلوان، جبل المکبر، عیسویه، باب العمود و صور باهر متمرکز شده‌اند، محصول تلاشی سیستماتیک برای تکه‌تکه کردن بافت جمعیتی قدس هستند.

در طول سال، صدها فلسطینی یا مجبور به تخریب خانه‌های خود شدند و یا با تهدید جریمه‌های سنگین از خانه‌هایشان بیرون رانده شدند. این روش به عنوان «خشونت نامرئی» اشغال پدیدار شد: نوعی سرکوب که بدون استفاده از سلاح انجام می‌شود، اما پیامدهای آن حداقل به اندازه عملیات نظامی ویرانگر است.

تقسیم زمانی: اشغالی که با تقویم همراه شد

یکی از قابل توجه‌ترین جنبه‌های نقض حقوق مسجدالاقصی در سال ۲۰۲۵، اجرای عملی تقسیم زمانی بود. یورش‌های شدید در ساعات صبح، افزایش تعداد بازدیدکنندگان در روزهای خاص و ورود انبوه همزمان با اعیاد یهودی، عملا دوره‌های زمانی بازدید مسلمانان از اقصی را محدود کرد.

حنوکا، فصح و دیگر اعیاد مذهبی به روزهای عملیاتی ویژه تبدیل شدند که در آن‌ها فضاهای مقدس تحت پوشش عبادت تغییر کاربری داده و مسلمانان از آن‌ها مستثنی می‌شوند. نه تنها تعداد افراد در این روزها افزایش یافته، بلکه ماهیت تخلفات نیز تشدید شده است. روشن کردن شمع، مراسم عشای ربانی، آیین‌های سجده و درج اشیاء مذهبی، بعد روان‌شناختی جدایی زمانی را عمیق‌تر کرد.

تقسیم فضایی: فروپاشی داخلی مسجدالاقصی

به موازات تقسیم زمانی، تقسیم مکانی نیز در سال ۲۰۲۵ آشکارتر شد. اختصاص صحن‌های شرقی به گروه‌های خاص، بسته شدن عملی برخی دروازه‌ها به روی فلسطینی‌ها و مرزهای موقت ایجاد شده با موانع امنیتی، همگی، بخش‌هایی از هدف خارج کردن الاقصی از یک کل واحد و یکپارچه بودند.

این تخلفات، به ویژه در اطراف مسجد قبله و قبه الصخره، به عنوان حرکات نمادین با هدف از بین بردن تقدس این مکان انجام شدند. گفتمان «منطقه معبد» دیگر نه تنها یک ادعای ایدئولوژیک، بلکه به پروژه‌ای تبدیل شد که به تدریج در عمل اجرا می‌شود.

هتک حرمت اماکن مقدس به بهانه گردشگری

یکی دیگر از عناصر قابل توجه در سال ۲۰۲۵، مشروعیت بخشیدن به نقض حریم مسجدالاقصی تحت پوشش «بازدیدهای توریستی» بود. گروه‌های راهنما، عکاسی‌ها و گزارش ها با صدای بلند، فراتر از بر هم زدن آرامش  مسلمانان در حال عبادت، روح این مکان را هدف قرار دادند.

این بازدیدها که همزمان با اعیاد مذهبی ترتیب داده شده بود، در خدمت معرفی الاقصی نه به عنوان یک مکان عبادت، بلکه به عنوان یک «مکان باستانی قابل بازدید» بود. به این ترتیب، تصور تقدس آن از بین رفت، در حالی که یک «تصویر عادی» به عموم مردم جهان ارائه شد.

حمایت اردن: نقشی که فقط روی کاغذ باقی مانده است

نقش اردن به عنوان حامی مسجد الاقصی در طول سال ۲۰۲۵ به شدت زیر سوال رفت. اختیارات اداره اوقاف عملا محدود شد، در حالی که امنیت و کنترل ورود و خروج کاملا به دست نیروهای اشغالگر افتاد.

بیانیه‌های اردن اغلب فراتر از هشدارهای دیپلماتیک نمی‌رفت. در عمل نیز تخلفات همچنان رو به افزایش بود.

این وضعیت به این معنی بود که نقش حامی به یک عنوان نمادین تقلیل یافت. اشغالگران واکنش محدود اردن را نه به عنوان یک «خط قرمز»، بلکه به عنوان یک امر تشریفاتی مجاز تلقی کردند.

سکوت جهان اسلام و جسارت یافتن اشغال

شاید مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده سال ۲۰۲۵ سکوت اکثر کشورهای مسلمان بود. فقدان گام‌های مشخص فراتر از محکومیت، هرگونه «محاسبه هزینه» برای اشغالگران را از بین برد.

این سکوت به عنوان یک پیام روشن در عمل تفسیر شد: اگر هیچ واکنشی وجود نداشته باشد، ادامه خواهیم داد. در واقع، در ماه‌های پایانی سال، هم تعداد و هم جسارت تخلفات افزایش یافت. رویه‌هایی که قبلا در مسجدالاقصی «حد و حدود» تلقی می‌شدند، عملا در سال ۲۰۲۵ اجرا شدند.

دسامبر ۲۰۲۵: ماهی که خلاصه‌ای از سال را ارائه می‌دهد

وقایع دسامبر مانند خلاصه‌ای از کل سال بود. تخریب‌ها، یورش‌های گسترده، آیین‌های مذهبی و دستگیری‌ها به عنوان نسخه تشدید شده‌ای از سیاستی که در طول سال ۲۰۲۵ دنبال شد، ثبت شدند.

این ماه همچنین به میراثی که برای سال ۲۰۲۶ در نظر گرفته شده بود، اشاره کرد: کوچک تر شدن فضای زندگی فلسطینیان و افزایش خشونت‌های «عادی‌سازی‌شده».

نتیجه: از وضع موجود فعلی تا تحول پایدار

آنچه در سال ۲۰۲۵ در قدس رخ داد را نمی‌توان به عنوان یک اقدام امنیتی موقت یا دوره‌ای از تنش تفسیر کرد. این یک پروژه تحول آشکار است که با تعداد، زمان‌بندی و انتخاب‌های مکانی پشتیبانی می‌شود.

این روند که در آن یورش‌ها عادی‌سازی می‌شوند، الاقصی از نظر زمانی و مکانی تقسیم می‌شود، مدافعان آن خنثی می‌شوند و سکوت تشویق می‌شود، مستقیما آینده قدس را هدف قرار می‌دهد.

سال ۲۰۲۵ از این نظر به عنوان «سال نقطه عطف» ثبت شد: یا این روند متوقف خواهد شد، یا تخلفات به وضع موجود دائمی تبدیل می‌شوند. (İLKHA)