اعلام دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر دریافت ۲۰ درصد عوارض از تمامی کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز، از سوی ناظران به‌عنوان تلاشی برای تبدیل حضور نظامی واشنگتن در منطقه به یک منبع درآمد اقتصادی ارزیابی شده است. این تصمیم که مستقیماً تجارت دریایی بین‌المللی را هدف قرار می‌دهد، با واکنش‌هایی همراه بوده و از آن به‌عنوان «راهزنی مدرن» و «تلاش برای اخاذی از تجارت جهانی» یاد شده است.

اعلام دونالد ترامپ درباره دریافت ۲۰ درصد عوارض از تمامی کشتی‌های تجاری عبوری از تنگه هرمز، بُعد تازه‌ای به تنش‌های فزاینده هفته‌های اخیر میان آمریکا و ایران بخشیده است.

واشنگتن با این ادعا که مسئولیت تأمین امنیت تنگه هرمز را بر عهده خواهد گرفت، خواستار دریافت هزینه از کشتی‌هایی شده است که در آب‌های بین‌المللی تردد می‌کنند؛ اقدامی که بحث‌های گسترده‌ای را درباره حقوق تجارت دریایی بین‌المللی برانگیخته و از سوی بسیاری به‌عنوان «راهزنی مدرن» توصیف شده است.

ترامپ اعلام کرد که آمریکا محاصره دریایی علیه ایران را دوباره برقرار خواهد کرد و نیروهای آمریکایی امنیت تنگه هرمز را تأمین خواهند کرد. وی افزود که در مقابل این مأموریت، از تمامی محموله‌های عبوری از این تنگه، ۲۰ درصد عوارض دریافت خواهد شد.

تنش‌ها با فروپاشی آتش‌بس از سر گرفته شد

توافقی که در ۱۷ ژوئن میان آمریکا و ایران به‌صورت الکترونیکی امضا شده بود و هرگز به یک توافق دائمی تبدیل نشد، تنها سه هفته دوام آورد.

ترامپ در ۸ ژوئیه پایان این توافق را اعلام کرد و دستور آغاز دور جدیدی از حملات نظامی علیه ایران را صادر کرد.

نیروهای آمریکایی اهداف نظامی ایران را در منطقه‌ای گسترده از اطراف تنگه هرمز تا بوشهر هدف قرار دادند. واشنگتن این حملات را با ادعای حملات علیه کشتی‌های غیرنظامی عبوری از تنگه هرمز توجیه کرد.

در مقابل، تهران اعلام کرد که آمریکا مفاد توافق را نقض کرده و پیش از پایان مهلت تعیین‌شده، دست به حمله زده است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز اعلام کرد که تنگه هرمز تا اطلاع ثانوی بسته خواهد بود.

تنگه هرمز به محور اصلی اختلاف تبدیل شد

در اوایل ماه ژوئیه، مذاکرات غیرمستقیمی با میانجیگری قطر و پاکستان در دوحه برگزار شد و طرفین بر سر برقراری یک آرامش نظامی موقت به توافق رسیدند. اما اختلاف‌نظر درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز، چگونگی تأمین تردد دریایی و ترتیبات امنیتی، به‌سرعت زمینه‌ساز بحران جدیدی شد.

ایران خواستار حفظ نقش تعیین‌کننده خود در حاکمیت و ترتیبات امنیتی تنگه بود، در حالی که آمریکا بر بازگشایی مسیرهای کشتیرانی بین‌المللی تحت نظارت خود تأکید داشت.

با آغاز حملات، تردد دریایی تقریباً متوقف شد

در ۷ ژوئیه، حمله به سه نفتکش و کشتی حامل گاز طبیعی در آب‌های عمان و امارات متحده عربی، تنش‌ها را بیش از پیش افزایش داد. واشنگتن ایران را مسئول این حملات دانست و تحریم‌های مربوط به نفت ایران را دوباره اعمال کرد.

پس از آن، فرماندهی مرکزی آمریکا حملات هوایی جدیدی را به شمار زیادی از اهداف نظامی در ایران انجام داد. ایران نیز با شلیک موشک و پهپاد به پایگاه‌های آمریکا پاسخ داد.

در جریان این حملات متقابل، تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز تا حد زیادی متوقف شد و بسیاری از نفتکش‌ها به دلایل امنیتی مسیر خود را تغییر دادند یا در انتظار شرایط مناسب باقی ماندند.

بازارهای جهانی انرژی با دقت تحولات را دنبال می‌کنند

بحران ایجادشده در تنگه هرمز که بخش مهمی از تجارت جهانی نفت از آن عبور می‌کند، خطرات جدی برای امنیت عرضه انرژی و تجارت جهانی به همراه دارد.

اعلام ترامپ مبنی بر دریافت ۲۰ درصد عوارض از کشتی‌های عبوری از این تنگه نیز از سوی بسیاری به‌عنوان نشانه‌ای از انتقال تنش‌های نظامی به حوزه اقتصادی ارزیابی شده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که دریافت یک‌جانبه عوارض از کشتی‌های تجاری عبوری از آب‌های بین‌المللی می‌تواند اصل آزادی کشتیرانی را تضعیف کرده و زمینه‌ساز بحران‌های جدید در تجارت جهانی شود.  (ILKHA)