بحران آب در شهر عدن در جنوب یمن عمیق‌تر شده و شرایط زندگی میلیون‌ها نفر را دشوارتر کرده است. به دلیل قطع شدن آب شبکه برای چندین روز، خانواده‌ها یا مجبورند آب را با قیمت‌های بالا از تانکرها خریداری کنند یا به گزینه‌های ارزان‌تر اما دشوار و غیربهداشتی روی بیاورند.

در برخی محله‌های شهر، آب هر ۵ تا ۶ روز یک‌بار و برای حدود ۱۲ ساعت وصل می‌شود. با این حال، قطعی برق و مشکلات فشار در شبکه باعث می‌شود این مدت برای تأمین آب کافی همه خانه‌ها کافی نباشد.

وقتی آب تمام می‌شود، خانواده‌ها با دو گزینه روبه‌رو هستند: خرید آب از تانکرها یا رفتن با گالن‌ها به سمت چاه‌های شور.

خانواده‌هایی که توان خرید آب تانکر را ندارند، برای تأمین آب مجبور به تحمل شرایط دشوارتری می‌شوند.

در برخی مناطق شهرستان البریقه در عدن، مردم برای پر کردن گالن‌های خود در کنار چاه‌های محلی و شور منتظر می‌مانند. گالن‌هایی که مردان و کودکان پر می‌کنند، با فرغون، روی شانه‌ها یا بر پشت الاغ‌ها به خانه‌ها منتقل می‌شوند.

این روش اگرچه هزینه خرید آب تانکر را کاهش می‌دهد، اما خانواده‌ها را مجبور به ساعت‌ها انتظار و تحمل بار سنگین حمل آب می‌کند.

در برخی محله‌ها نیز مردم از مخازن آب مشترک استفاده می‌کنند. در اردوگاه‌هایی که آوارگان در آنها زندگی می‌کنند، کودکان نیز همراه خانواده‌هایی که منتظر پر شدن مخازن آب هستند، حضور دارند و در حمل گالن‌ها کمک می‌کنند.

عدن روزانه با کمبود ۱۳۰ هزار مترمکعب آب مواجه است

آمار رسمی نیز ابعاد بحران را نشان می‌دهد.

به گفته نجیب نعمان الشاعبی، معاون بخش آب نیاز روزانه عدن بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار مترمکعب است، در حالی که میزان کمبود فعلی حدود ۱۳۰ هزار مترمکعب برآورد می‌شود.

بر این اساس، منابع موجود آب در شهر تنها می‌توانند حدود نیمی از نیاز روزانه را تأمین کنند.

این مقام، کمبود منابع آب، افزایش جمعیت و شهرنشینی، حفر بی‌ضابطه چاه‌ها، مداخلات در حوزه‌های آبریز، فرسودگی شبکه و مشکلات توزیع میان شهرستان‌ها را از عوامل اصلی بحران عنوان کرد.

بخش قابل‌توجهی از نیاز آب عدن از منابع آب زیرزمینی خارج از مرکز شهر، به‌ویژه مناطق بیر احمد، بیر ناصر و المناصیره تأمین می‌شود.

بر اساس پژوهشی که بنیاد برگوف منتشر کرده، از میان ۱۱۳ حلقه چاه تنها ۹۰ حلقه فعال هستند و میزان تأمین آب عمومی سالانه حدود ۴۳.۸ میلیون مترمکعب است. این میزان تنها نیمی از نیاز سالانه، یعنی حدود ۸۷.۶ میلیون مترمکعب، را پوشش می‌دهد.

دسترسی به آب کافی نیست؛ آب آشامیدنی نیز پرهزینه است

هزینه بحران آب در عدن تنها به خرید آب از تانکرها محدود نمی‌شود.

بخش قابل‌توجهی از ساکنان شهر از آب شبکه برای آشامیدن استفاده نمی‌کنند و در نتیجه مجبورند آب آشامیدنی تصفیه‌شده را نیز از ایستگاه‌های خصوصی خریداری کنند.

به این ترتیب، خانواده‌های کم‌درآمد هم‌زمان با دو هزینه جداگانه آب مواجه هستند: آب تانکر برای مصارف خانگی و آب تصفیه‌شده برای آشامیدن.

چاه‌های جدید حفر می‌شوند، اما برای جبران کمبود کافی نیستند

مقام‌های مسئول برای کاهش کمبود آب، در منطقه آبی بیر احمد اقدام به حفر چاه‌های جدید کرده‌اند.

در مرحله نخست این پروژه، حفر و تجهیز ۱۰ حلقه چاه جدید به پایان رسیده و عملیات آزمایشی پمپاژ نیز انجام شده است. در مرحله دوم، احداث یک نیروگاه خورشیدی با ظرفیت ۶۰۰ کیلووات و اتصال چاه‌ها به یک سامانه بهره‌برداری هوشمند برنامه‌ریزی شده است.

با این حال، حفر چاه‌های جدید به‌تنهایی کافی تلقی نمی‌شود. برای رساندن آب به مناطق مختلف شهر، احداث خطوط انتقال جدید و زیرساخت‌های تکمیلی نیز ضروری است.

امید عدن به شیرین‌سازی آب دریا است

مقام‌های مسئول می‌گویند منابع آب زیرزمینی برای تأمین نیازهای آینده شهر کافی نخواهد بود و شیرین‌سازی آب دریا را راه‌حل بلندمدت می‌دانند.

در فوریه ۲۰۲۵ اعلام شده بود که نخستین پروژه شیرین‌سازی آب دریا با ظرفیت روزانه ۱۰ هزار مترمکعب آغاز شده است. با این حال، در آخرین گزارش رسمی منتشرشده در ۲۸ ژوئیه، از انجام بررسی‌هایی در محل این تأسیسات در پشت نیروگاه حرارتی حُصَیّه خبر داده شد، اما تاریخ مشخصی برای آغاز فعالیت آن اعلام نشده است.

حتی اگر این تأسیسات با ظرفیت کامل فعالیت کند، تنها می‌تواند حدود ۴ تا ۵ درصد از نیاز روزانه عدن، یعنی ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار مترمکعب، را تأمین کند.

بنابراین، پروژه شیرین‌سازی آب دریا بیش از آنکه راه‌حلی برای پایان سریع بحران باشد، نقطه آغازی برای یک راهکار بلندمدت محسوب می‌شود.

مقام‌های مسئول با بانک جهانی، دیگر مؤسسات مالی و بخش خصوصی درباره مدیریت منابع آب و اجرای پروژه‌های جدید شیرین‌سازی در حال مذاکره هستند. با این حال، تأمین هزینه‌های بهره‌برداری و تضمین فعالیت پایدار تأسیسات، در کنار اجرای پروژه‌ها، همچنان یک چالش بزرگ است.

برای مردم عدن اما معیار بحران، تعداد چاه‌های جدید یا پروژه‌های اعلام‌شده نیست؛ معیار اصلی این است که آیا آب دوباره به‌صورت منظم به شیرهای آب خانه‌ها خواهد رسید یا نه.

فعلاً ساکنان شهر در حالی که منتظر نوبت بعدی آب هستند، گالن‌های خود را پر می‌کنند و هنگامی که آب تمام می‌شود، ناچارند به صف تانکرها یا چاه‌های شور روی بیاورند.  (ILKHA)