وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که فروش احتمالی جنگنده‌های F-35 Lightning II ساخت شرکت لاکهید مارتین به عربستان سعودی را تأیید کرده است؛ این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که عربستان سعودی بیش از پیش در جنگ جاری در خاورمیانه درگیر می‌شود.

به گزارش «المونیتور»، این فروش می‌تواند نشانه تغییر مهمی در سیاست آمریکا باشد، توازن نظامی در خاورمیانه را به‌طور بالقوه تغییر دهد و تعریف واشنگتن از حفظ «برتری نظامی کیفی» رژیم اشغالگرِ متحد آمریکا را با چالش مواجه کند.

عربستان سعودی در اوایل سال ۲۰۲۵ مستقیماً از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، درخواست جنگنده کرده بود و مدت‌هاست به جنگنده‌های ساخت شرکت لاکهید مارتین علاقه‌مند است.

بر اساس اعلام وزارت خارجه آمریکا، ارزش تخمینی این قرارداد ۲۴.۳ میلیارد دلار خواهد بود و شامل ۴۸ فروند هواپیمای نظامی و ۴۹ موتور ساخت شرکت پرت اند ویتنی، همچنین تجهیزات ارتباطی، قطعات یدکی و سایر تجهیزات پشتیبانی می‌شود.

واشنگتن فروش تسلیحات به خاورمیانه را به‌گونه‌ای ارزیابی می‌کند که «برتری نظامی کیفی» رژیم اشغالگر حفظ شود؛ موضوعی که عملاً تضمین می‌کند این رژیم نسبت به کشورهای عربی منطقه به تسلیحات پیشرفته‌تر آمریکایی دسترسی داشته باشد.

F-35 که با فناوری پنهان‌کاری طراحی شده و امکان فرار از شناسایی دشمن را فراهم می‌کند، یکی از پیشرفته‌ترین جنگنده‌های جهان محسوب می‌شود. رژیم اشغالگر بیش از یک دهه است که از این جنگنده استفاده می‌کند و چندین اسکادران از آن را تشکیل داده است و به‌عنوان تنها رژیم در خاورمیانه که این سامانه تسلیحاتی را در اختیار دارد، به عملیات نظامی خود در منطقه ادامه می‌دهد.

عربستان سعودی که بزرگ‌ترین مشتری تسلیحات آمریکا محسوب می‌شود، سال‌هاست برای نوسازی نیروی هوایی خود و به‌ویژه مقابله با تهدیدهای منطقه‌ای، از جمله تهدیدهای ناشی از ایران، خواستار خرید این جنگنده بوده است. تلاش جدید عربستان برای خرید این جنگنده‌ها، که می‌تواند دو اسکادران را تشکیل دهد، همزمان با نشانه‌هایی از آمادگی دولت ترامپ برای تعمیق همکاری‌های دفاعی با ریاض صورت می‌گیرد.

نیروی هوایی عربستان سعودی از انواع مختلف جنگنده‌ها، از جمله F-15های ساخت بوئینگ، جنگنده‌های تورنادو و تایفون ساخت اروپا استفاده می‌کند.

ارتباط موضوع F-35 با تلاش‌های دیپلماتیک

موضوع F-35 با تلاش‌های دیپلماتیک گسترده‌تری نیز درهم‌تنیده بوده است. دولت جو بایدن، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، پیش‌تر امکان تأمین F-35 برای عربستان سعودی را به‌عنوان بخشی از یک توافق جامع بررسی کرده بود؛ توافقی که عادی‌سازی روابط ریاض با رژیم اشغالگر را نیز شامل می‌شد. با این حال، این تلاش‌ها در نهایت به نتیجه نرسید.

ترامپ از زمان بازگشت به قدرت، فروش تسلیحات به عربستان سعودی را در اولویت قرار داده است. در سال ۲۰۲۵، ایالات متحده با فروش یک بسته تسلیحاتی به ارزش حدود ۱۴۲ میلیارد دلار به این کشور موافقت کرد؛ کاخ سفید این توافق را «بزرگ‌ترین توافق همکاری دفاعی» در تاریخ واشنگتن توصیف کرد.

احتمال بررسی در کنگره

بررسی کنگره می‌تواند برای فروش هرگونه F-35 چالش‌هایی ایجاد کند. نمایندگان کنگره پیش‌تر نیز پس از قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار سعودی، در سال ۲۰۱۸، توافق‌های تسلیحاتی با ریاض را زیر سؤال برده بودند و برخی از اعضای کنگره همچنان نسبت به تعمیق همکاری نظامی با عربستان سعودی محتاط هستند.

عربستان سعودی در چارچوب برنامه «چشم‌انداز ۲۰۳۰» به رهبری محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، برنامه‌های بلندپروازانه‌ای برای نوسازی اقتصادی و نظامی دنبال می‌کند. این پادشاهی در سال‌های اخیر، در حالی که روابط امنیتی چندین دهه‌ای خود با واشنگتن را حفظ کرده، تلاش کرده است شرکای دفاعی خود را نیز متنوع‌تر کند.  (ILKHA)