شامیل باسایێڤ: فەرماندەیەکی جیهادی لە مێژووی چیچان
ئەمڕۆ ٢٠ ساڵ بەسەر شەهیدبوونی شامیل باسایێڤ، کەسایەتییەکی دیاری مێژووی چیچان و فەرماندەیەکی جیهادی چیچان تێدەپەڕێت.
لە ١٠ی تەمموزی ٢٠٠٦ لە تەمەنی ٤١ ساڵیدا لە نزیک سنووری ئۆسێتیای باکوور لە گوندی ئێکاژێڤۆی ئینگوشێتیا کە کۆمارێکی هاوسنوورە لەگەڵ چیچان، بەهۆی تەقینەوەی بارهەڵگرێکەوە شەهید بوو.
باسایێڤ بە فەرماندەیەکی ئەفسانەیی چیچانی ناسراوە، کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر خەباتی چیچان بۆ سەربەخۆیی بەجێهێشت.
باسایێڤ لە ساڵی ١٩٦٥ لە گوندی دیشنێ ڤیدێنۆ لە چیچان لەدایک بووە و لە سەردەمی سۆڤیەتدا لە ژینگەیەکی بارگاویی سیاسیدا گەورە بووە. بە کاریگەری ئەزموونەکانی لە کاتی شەڕی چیچان لە ساڵانی نەوەدەکاندا، وەک کەسایەتییەکی سەرەکی لە بزووتنەوەی بەرخۆدانی چیچاندا دەرکەوت.
شارەزایی سەربازی و لێهاتوویی سەرکردایەتی کاریزماتیکی باسایێڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە بەرزکردنەوەی پێگەی خۆی لە نێو چەکدارانی چیچاندا.
باسایێڤ لە کاتی جەنگی یەکەمی چیچان (١٩٩٤-١٩٩٦) بووە سەرکردەیەکی دیار و لە ساڵانی دواتریشدا بەردەوام بوو لە خەبات بۆ سەربەخۆیی چیچان.
بانگەشەی دەوڵەتی سەربەخۆی چیچانی دەکرد و تاکتیکی ناتەقلیدی بەکارهێنا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هێزەکانی رووسیا.
پلەی عەمید لە هێزە چەکدارەکانی ئیشکێریادا هەبووە. وەک فەرماندەیەکی سەربازی لە هێزە چەکدارە جوداخوازەکانی چیچان، یەکێک لە شەڕە دیارەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی گرۆزنی بوو لە ساڵی ١٩٩٦، کە بە شێوەیەکی شەخسی پلانی داڕشتبوو و پێکەوە لەگەڵ ئەسلان مەسخادۆڤ فەرماندەیی کرد. هەروەها پلانی چەندین هێرشی لە رووسیا دانا.
باسایێڤ وەک فەرماندەیەکی مەیدانی لە قەوقازی باکوور دەستی پێکرد، ساڵانێک سەرکردایەتی هەڵمەتەکانی گەریلای کرد دژی هێزەکانی رووسیا، هەروەها دەست بە بارمتەگرتنی بەکۆمەڵ کرد، ئامانجەکەی کشانەوەی سەربازانی رووسیا بوو لە چیچان.
هەروەها لە ساڵی ١٩٩٧ تا ١٩٩٨ وەک جێگری سەرۆکوەزیرانی دەوڵەتی چیچان لە حکومەتەکەی ئەسلان مەسخادۆڤدا کاری کردووە.
باسایێڤ نازناوی "ئەمیر عەبدوڵڵا شامیل ئەبو ئیدریس"ی بەکارهێناوە. لەگەڵ بەدەستهێنانی ناوبانگ و ناوبانگەکەی باسایێڤ، لە نێو شەڕڤانانی چیچاندا ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت و لە کۆتاییدا بووە بە بەرزترین فەرماندەی سەربازی چیچان و بە سەرکردەی بێ مشتومڕی هێزەکانی چیچان دادەنرا و هەروەها بە گشتی سەرکردەی باڵای هەموو کوتلەکانی دیکەی چیچان بوو.
باسایێڤ لە مانگی تەمموزی ٢٠٠٦ لە کاتی گرێبەستی چەکدا بەهۆی تەقینەوەی بارهەڵگرێکەوە شەهید بوو، بەڵگەی پزیشکی دادوەری ئەوە دەردەخەن کە هۆکاری مردنی ئەو مینێک بووە کە پشکنینی بۆ دەکرد تەقیوەتەوە.(İLKHA)
ئاگاداری: مافی له به رگرتنه وه ی بابه ته كانی ئیلكھه، پارێزراون ھه واڵی نوسراو، وێنه، ڤیدیۆ، به ھه مو جۆرێكیان، بۆ به ده ست ھێنان پێویسته نوسراو له نێوانمان ھه بێت یان به ڕه زامه ندی ئێمه بێت، پێچه وانه كه ی به ر پرسیاره تی یاسای تیایه
لە کۆماری کۆنگۆی دیموکراتی کۆنگۆ، ژمارەی توشبووانی پشتڕاستکراوی تووشبووانی ئیبۆلا لەوەتەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی ئێبۆلا لە ١٥ی ئایاردا بۆ ١٧٩٢ کەس بەرزبووەتەوە و ژمارەی مردووانیش گەیشتووەتە ٦٢٥ کەس.
لەگەڵ تەواوی ڕێگرییەکانی سوپای داگیرکەر ئەمڕۆ دەیان هەزار فەلەستینی نوێژی هەینییان لە مزگەوتی ئەقسا و گۆڕەپانەکانیدا ئەنجام دا.
ئاژانسی فریاگوزاری و کارپێکردنی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئاوارە فەلەستینییەکان ئونروا سەبارەت بە خراپتربوونی دۆخی تەندروستی و ژینگەیی لە کەرتی غەززە هۆشداریی دا.