شەهیدانی گوندی خاتوونی کە لە ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوودا لە دیاربەکر لە لایەن هێزە تاریکەکانەوە لە کۆمەڵکوژییەکدا کوژران، لە ٣١ ساڵەی شەهیدبوونیان لە سەر گۆڕەکانیان یادیان کرایەوە.

لە ٩ی تەمموزی ١٩٩٥ لە گوندی خاتوونی لە شاری دیاربەکر، سادق گونگۆر، بەدران گونگۆر، عەلی یۆلداش و مستەفا بوغدایجی لە ئەنجامی هێرشی فەرماندەکانی بنکەی پۆلیس و پاسەوانانی گوندەکانی سەر بە ڕێکخراوی فەتحولڵاچی ئەوکات شەهید بوون؛ و لە ٧ی شوباتی ١٩٩٦دا، مەلا ئەحمەد کایا، نەوفەل یۆلداش و نیهاد یۆلداش شەهید بوون.

لە ساڵیادی شەهیدبوونیاندا بەرنامەی یادکردنەوە بۆ ئەو کەسانەی لە کۆمەڵکوژی خاتوونی شەهیدبوون بەڕێوەچوو.

بەرنامەکە کە لە سەر گۆڕی شەهیدان بەڕێوەچوو، بە خوێندنەوەی یاسین شەریف دەستی پێکرد. دواتر بەرنامەکە بە پێشکەشکردنی ژیانی شەهیدان بەردەوام بوو و دواتر لە لایەن مەلا رەمزی ئوچار ئەندامی إتحاد العلماء وتارێک لەبارەی گرنگی ڕۆژەکە پێشکەش کرا.

ئوچار لە وتارەکەیدا باسی لەو نادادپەروەرییانەی کرد کە لە ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوودا لە لایەن دوژمنانی ئیسلامەوە بەرامبەر موسڵمانان ئەنجامدران، هەروەها نموونەی سەردەمی زێڕینی ئیسلام سەبارەت بە شەهیدبوون و خواستی بۆی پێشکەش کرد.

"نووسینی مێژووی شەهیدان واتە زیندووکردنەوە و بەردەوامکردنی ئەو میراتە کە بەجێیان هێشتین"

ناوبراو وتی، "بەڕاستی دوژمنەکانمان زۆر دڕندەن. هەموو شتێک کە لە توانای خۆیاندایە، لە هەموو کاتێکدا و لە هەموو شوێنێکدا ئەنجامی دەدەن. موڵک و ژیانی خەڵک و هەموو شتێکی تر دەکەنە ئامانج. ئەمە دوژمنی ئێمەیە. پێویستە لەم ڕووەوە بە باشی لە دوژمنەکانمان تێبگەین. هەرگیز خۆشیان ناوێین. ئەگەر دەرفەتێکیان بۆ ڕەخسا، دەستی بەسەردا دەگرن. لەم ڕوانگەیەوە ئێمەی موسڵمان دەبێت هەمیشە هێزی مەعنەوی و ماددی خۆمان لە بەرامبەر ئەم ستەمکارانەدا ئامادە بهێڵینەوە. دەبێت لە هەموو کاتێکدا، هەموو خولەکێک، هەموو ساتێک ئامادە بین بەبێ ئەوەی بکەوینە ناو خۆڕازیبوونەوە. ئەگینا دوژمنمان بە شێوەیەکی دڕندانە لەناومان دەبات."

ئوچار، بە ئاماژەدان بەوەی کە کتێبەکانی تایبەت بە شەهیدان نەک هەر بەرواری لەدایک بوون و شەهیدبوونیان بەڵکو گێڕانەوەی ژیانیشیان لەخۆدەگرێت، جەختی لەوە کردەوە کە گەورەترین میرات بۆ ئەوانەی لەدوای خۆیان بەجێماوە، ئەو هۆکارەیە کە باجێکی بۆ دراوە.

ئوچار لە بەردەوامی ئاماژەی بە ژیانی شەهیدەکان کرد و وتی، "لەکاتی باسی هەر شەهیدێکدا باسی لە خەڵکی مزگەوت و خەڵکی قورئان و پەرۆشییان بۆ مزگەوت و ئیسلام کرا. نووسینی مێژووی شەهیدان واتە زیندووکردنەوە و زیندوو ڕاگرتنی ئەو میراتە کە بەجێیان هێشتین. لەو ڕوانگەیەوە ئەگەر بیەوێت مێژووی شەهیدان بە جوانترین شێوە بنووسرێت، ئەوە بە ئێمەیە کە میراتەکەیان بژین، درێژەدان بەو فێرکاریانەی کە پێیانداین، نەهێڵین ئەو ئاڵایەی کە هێناویانە بکەوێتە سەر زەوی، بەڵکو ئەو ئاڵایە بە بەرزی هەڵدەهێڵین."

"ئەو میراتەی بۆ ئێمە بەجێماوە، برایەتیمانە، یەکێتیمانە، خۆشەویستیمانە بۆ یەکتر"

ئوچار، بە ئاماژەدان بەوەی کە کاریگەرترین تۆڵەی مرۆڤ دەتوانێت لە دوژمن بکات، درێژەدان بە ڕێگای شەهیدانە و سەبارەت بە گرنگی شەهیدبوون وتی، "شەهید بوون پلە و پایەیەکی گەورەیە. پلە و پایەیەکی هێندە گەورەیە کە تەنانەت لە تەمەنی پیریدا هاوەڵانی پێغەمبەر دەستیان لێ نەدا؛ هەوڵیان دەدا بۆ بەدەستهێنانی. ئێمە ئەمە زۆر بە ڕوونی لە ژیانی ئەسحابدا دەبینین. هەرگیز نەوەستاون؛ تەنانەت کاتێک بیانوویان هەبوو هەرگیز وازیان لە هەوڵی شەهیدبوون و هەنگاونان بۆ دۆزی خۆیان و ڕازیکردنی خوا نەهێنا.

نابێت لەو ڕێگایە لابدەین کە ئەوان نیشانیان داین، دەبێت بەو تێگەیشتنە گەشە بکەین، هەروەها نابێت دەستبەرداری ئەو میراتە بین کە ئەوان بۆیان هێناین. شەهیدان چەندین میراتیان بۆ بەجێهێشتووین. یەکێک لەو میراتانە برایەتیمانە، یەکێتیمانە، خۆشەویستیمانە بۆ یەکتر. شەهیدەکانمان بەبێ ترس هەنگاویان ناوە، یەکتریان خۆشویست. بۆیە خوشک و براکانم پێویستە ئێمەش یەکترمان خۆش بوێت و ببنە خوشک و برا و شان بە شانی یەکتر بوەستین و هاوبەشی خەمەکانی یەکتر بین. تەنها ئەو کاتە ئێمە لە نێو ئەو کەسانەدا دەبین کە درێژە بەو میراتە دەدەن کە شەهیدان بۆمان بەجێیان هێشتووە."(İLKHA)