13 oC 
Güneşli
مەلا فەسیح مەمیش ئەندامی مەجلیسی ڕاوێژکاری هۆزەکانی مێردین لە وۆرکشۆپەکەدا وتاری دەستپێکی پێشکەش کرد و تیشکی خستە سەر ئامانجەکانی چالاکییەکە و جەختی لەو بەرپرسیارێتییە بەرچاوانە کردەوە کە لە پێشە بۆ عەشیرەتەکان.
وۆرکشۆپەکە بە ئامادەبوونی ئەندامانی عەشیرەتەکان، سەرکردەکانی بیروڕا، زانایان، نوێنەری ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە ناوچە جیاجیاکانی مێردین، بە خوێندنەوەی قورئانی کەریم لەلایەن سولەیمان گۆکدەمیرەوە دەستیپێکرد.
مەلا فەسیح مەمیش ئەندامی مەجلیسی ڕاوێژکاری هۆزەکانی مێردین، وتاری کردنەوەی و بەخێرهاتنی بەرنامەکەی پێشکەش کرد.
مەمیش ڕایگەیاند کە بۆ گفتوگۆکردن و دانوستان و پێشنیارکردنی چارەسەر بۆ کێشەکانی مێردین و ناوچەکە کۆبوونەتەوە و ئاماژەی بەوەشکرد، ئەم وۆرکشۆپە دەرئەنجامی پرۆسەیەکی ئامادەکاری بووە کە زیاتر لە ٣ مانگی خایاندووە.
ناوبراو ڕوونیشی کردەوە کە یەک بە یەک سەردانی قەزا و گوندەکانیان کردووە و لەگەڵ سەرکردە عەشیرەتەکان کۆبوونەتەوە و پێشنیارەکانیان وەرگرتووە و هەڵسەنگاندنیان بۆ کردووە. وتیشی، "ئەمڕۆ دەمانەوێت ئەو ڕاوێژکاریانە بگۆڕین بۆ ئیرادەیەکی هاوبەش، هیوامان ئەوەیە ئەم کۆبوونەوەیە سەرەتای گواستنەوە بێت لە قسەوە بۆ کردار."
مەمیش وتی، "ڕەنگە هەریەکەمان بۆچوون یان حەز و ئارەزووی سیاسی جیاوازمان هەبێت. ئێمە ڕێز لەوە دەگرین. بەڵام ناسنامەی هاوبەشمان لە مێردینی بوونە. سیاسەت دەگۆڕێت، هەڵوێستەکان دەگۆڕدرێن، حکومەتەکان دێن و دەڕۆن. بەڵام مێردین و خەڵکی مێردین لێرە دەمێننەوە."
مەمیش ڕایگەیاند کە ئەمڕۆ باس لە پرسە کۆمەڵایەتی و ئەخلاقی و خێزانییەکان دەکەن کە لە کۆمەڵگادا زیاتر هەستیان پێدەکرێت و وتی، "نیگەرانییەکانمان زۆرن؛ بەڵام هیواکانمان گەورەن. چونکە ئێمە هێشتا خاوەنی کولتوورێکی بەهێزی هاودەنگی و ئیرادەیەکی بەکۆمەڵ و سەرچاوە مرۆییەکانی توانای دۆزینەوەی چارەسەرین. کێشەکانی ناوچەکەمان چیتر خەمی تاکە کەس و بنەماڵە و خێڵێک نین؛ ئەوان خەمی هاوبەشی هەموومانن. خودای ئێمەی لە خاکەوە دروستی کردووین و دەیەوێت ئەو خاکەی کە لەسەری دەژین بەپێی فەرمانەکانی خۆی بچێنین. بێ گومان خودا فەرمان بە دادپەروەری و چاکە دەکات، بۆیە ئێمە پابەندین بە دامەزراندنی دادپەروەری لەسەر زەوی."
"ئێمە بەرپرسیارێتی مرۆیی و ئیسلامیمان هەیە بەرامبەر یەکتر"
مەلا فەسیح مەمیش ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە بەلاڕێداچوونی گەنجێک، منداڵێک کە ڕووبەڕووی مەترسی دەبێتەوە، ناکۆکییەکی پەرەسەندوو، ئالوودەبوون بە ماددە هۆشبەرەکان یان قومارکردن، یان هەڵوەشاندنەوەی ماڵێکی خێزانیی تەنیا کێشە نییە بۆ ئەو خێزانە بە تەنیا و وتی، "ئێمە مێژوو و کولتوور و پەیوەندییەکی خزمایەتی بەهێزمان هەیە. ئازاری یەکێک لە براکانمان ئازاری ئێمەیە. لەدەستدانی یەکێک لە گەنجەکانمان زیانێکە بۆ هەموو کۆمەڵگا. بۆیە بەرپرسیارێتی مرۆیی و ئیسلامیمان بەرامبەر بە یەکتر هەیە. پەروەردگارمان دەفەرموێ، ' لە سەر چاکە و پارێزگاری یارمەتی یەکتری بدەن؛ نەک لە سەر تاوان و غەدر.' (مائیدە ٢)"
"ژیان گۆڕاوە، سروشتی کێشەکان گۆڕاوە"
مەمیش وەبیری هێنایەوە کە لە ڕابردوودا کولتوورێکی بەهێزی هاودەنگی لە مێردین هەبووە و وتی، "لە ڕابردوودا کاتێک لەناو خێزانێکدا کێشە دروست دەبوو، گەورەکان دەستوەردانیان دەکرد؛ کاتێک گەنجێک بەلاڕێدا دەچوو، خێزان و کۆمەڵگاکەیان چاودێرییان دەکرد؛ و کاتێک ناکۆکییەک دروست دەبوو، سەرکردە ئاینییەکان، شێخەکان، سەرۆک هۆزەکان و سەرکردەکانی بیروڕا هەوڵیان دەدا بۆ نێوەندگیری. بەڵام ئەمڕۆ ژیان گۆڕاوە و سروشتی کێشەکان گۆڕاوە."
"ئێمە لە کوێی ئەم پرۆسەیەدا وەستاوین و چی دەکەین لەو بارەیەوە؟"
مەمیش ڕایگەیاند کە هەموو جیهان لە ڕێگەی شاشەی مۆبایلەوە هاتۆتە ناو ماڵەکانمانەوە و وتی، "ماددە هۆشبەرەکان، قومار و گرەوکردن بە ئۆنلاین، هاوبەشکردنی قەرز، ئالوودەبوون بە ئینتەرنێت و شاشە، تاوان و چالاکیی باندەکان چیتر تەنها کێشەی شارە گەورەکان نین؛ تەنانەت دزەیان کردووەتە ناو گوندەکانی ئێمەشەوە. شانبەشانی ئەمەش ناکۆکی ناوخۆیی و جیابوونەوە و سەختی ئابووری و ئالوودەبوون و قەرزاریش کاریگەری لەسەر کۆمەڵگاکەمان هەیە. لە بەرامبەر ئەم دۆخەدا دەبێت لە خۆمان بپرسین: ئێمە لە کوێی ئەم ڕەوتەدا وەستاوین، و چی دەکەین لەو بارەیەوە؟"
"بنەمای زۆرێک لە کێشەکانی کۆمەڵگا لاوازبوونی دامەزراوەی بنەماڵەیی و وەرینی بەها ئەخلاقیەکانە"
ناوبراو لە بەردەوامی وتی، "پێویستە بە تایبەتی سەرنجمان لەسەر گەنجانمان بێت، چونکە گەنجان ئایندەی کۆمەڵگایە. ئەگەر نەتوانین وزە و بەهرەکانیان بە ئاراستەیەکی دروستدا ئاراستە بکەین، ئەوا ئامادە دەبن بۆ دەستکاریکردنی ئەوانی دیکە. پێویستە ڕێبازێک دابڕێژین کە نەک هەر ئامۆژگاری گەنجەکانمان بکات بەڵکو گوێیان لێبگرێت و دەست لە ژیانیان بدات. زۆرێک لە کێشەکانی کۆمەڵگا لە لاوازبوونی دامەزراوەی بنەماڵەیی و وەرینی بەها ئەخلاقییەکانەوە سەرچاوە دەگرن.
ئیسلام فەرمانمان پێدەکات دادپەروەری و ڕەحمەتی و متمانەپێکراوی و ڕێزگرتن لە مافی کەسانی دیکە و ڕێزگرتن لە دایک و باوکمان و پەروەردەکردنی برایەتی و چاکەکاری؛ بۆ ڕێگریکردن لە خراپە؛ بە کورتی بۆ پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ لە هەموو کاتێکدا و لە هەموو شوێنێکدا.
پەروەردگارمان دەفەرموێت: با ئوممەتێک لە ئێوەدا هەبێت کە بانگهێشتی چاکە بکەن و فەرمان بە چاکە بکەن و لە خراپە قەدەغە بکەن.' (ئالی عیمران ١٠٤)
نابێت تەنها باسی ئەم بەهایانە بکەین بەڵکو لە خێزان و گەڕەک و بازرگانی و پەروەردە و ژیانی کۆمەڵایەتیشدا بیانژین."
مەمیش جەختی لەوە کردەوە کە ئەوان بەشداربووان و عەشیرەتەکان نەک هەر وەک نوێنەری ڕابردوو دەبینن، بەڵکو وەک کەسانێک کە بەرپرسیارێتییان لە ئێستای مێردیندا هەیە و لە داهاتووی مێردیندا قسەیان هەیە و وتی، "هەریەکێکتان کەسێکن کە ساڵانێک ئەزموونی هەیە، لە نزیکەوە ئاشنای خێزان و هۆز و گوند و گەڕەکەکانن. هەندێک جار پەیوەندییەکی تەلەفۆنی دەتوانێت دوو خێزان کۆبکاتەوە. سەردانێک دەتوانێت کۆتایی بە کێشەیەک بهێنێت. دەستپێشخەرییەک دەتوانێت ڕێگری لە دوژمنایەتییەکی ساڵانێک بکات. وشەیەک لە تۆوە دەتوانێت ژیانی گەنجێک بگۆڕێت. بۆیە بوونی ئێوە لێرە تەنها وەڵامدانەوەی بانگهێشتنامەیەک نییە. بەرپرسیارێتییەکە لەگەڵ پێگەی خۆتان لە کۆمەڵگادا دێت."
"ئێمە دەمانەوێت وۆرکشۆپەکە بڕیاری کۆنکرێتی و نەخشەڕێگایەکی کارا بەدەستبهێنێت"
ناوبراو لە کۆتاییدا وتی، "ئەمڕۆ ئێمە نامانەوێت کۆبوونەوەیەک کە قسەی خۆشمان هەبێت و دواتر بڵاوە پێبکەین. ئێمە دەمانەوێت بڕیاری کۆنکرێتی و نەخشەڕێگایەکی کارا لە کۆتایی وۆرکشۆپەکەدا سەرهەڵبدات. چی بکەین بۆ ڕێگریکردن لە دوژمنایەتی؟ چۆن بتوانین بگەینە گەنجەکانمان لە دژی ماددە هۆشبەرەکان و قومارکردنی ئۆنلاین و ئالوودەبوون؟ چۆن بتوانین پشتگیری ئەو خێزانانە بکەین کە ڕووبەڕووی کێشە دەبنەوە؟ چۆن بتوانین گەلەکەمان بپارێزین کە بارگرانییان لەسەرە بەهۆی قەرزکردن و قەرزە قورسەکانەوە؟ بەکورتی چۆن دەتوانین نەک هەر باسی کێشەکان بکەین بەڵکو بەشێک بین لە چارەسەر؟
هیوامان ئەوەیە ئەم وۆرکشۆپە ببێتە خاڵی وەرچەرخان. ئێمە دەمانەوێت ببینین کە ئیرادەیەکی هاوبەش و نەخشەڕێگایەکی کارا و هەنگاوی کۆنکرێتی و پەیڕەوکراو لێیەوە سەرهەڵبدەن. ئامانجمان ئەوەیە کۆمەڵگایەکی سەلامەتتر و ئارامتر و ئەخلاقیتر و هاوکارتر بۆ منداڵەکانمان و نەوەکانی داهاتوو بەجێبهێڵین. بۆ بەدیهێنانی ئەمەش پێویستە بەردەوام بین لە پەیوەندی و ڕاوێژکارییەکانمان، وەک ئەوەی ئەمڕۆ کردوومانە و لە داهاتووشدا بەردەوام دەبین."(İLKHA)
ئاگاداری: مافی له به رگرتنه وه ی بابه ته كانی ئیلكھه، پارێزراون ھه واڵی نوسراو، وێنه، ڤیدیۆ، به ھه مو جۆرێكیان، بۆ به ده ست ھێنان پێویسته نوسراو له نێوانمان ھه بێت یان به ڕه زامه ندی ئێمه بێت، پێچه وانه كه ی به ر پرسیاره تی یاسای تیایه
پرۆفیسۆر دکتۆر عبدالله ئاتلی لە میانەی بەشداری لە وۆرکشۆپی مەجلیسی ڕاوێژکاری هۆزەکانی مێردین وتی، "تا زووتر ئالوودەبوون دەست پێبکات، جددیتر دەبێت و وازهێنان قورستر دەبێت. تا دەستگەیشتن بە ماددەیەک ئاسانتر بێت، مەترسی ئالوودەبوون زیاتر دەبێت."
پڕۆفیسۆر دکتۆر محەمەد زاهیر ئەرتەکین لە وۆرکشۆپی مەجلیسی ڕاوێژکاری هۆزەکانی مێردین لە وتارێکدا سەرنجی بۆ ناکۆکی و دوژمنایەتییە خوێنییەکان لە ناوچەکەدا ڕاکێشا و جەختی لەوە کردەوە کە ئەمانە پرسگەلێکن کە پێویستە بە ئاشتیانە چارەسەر بکرێن و پێویستە لیژنەیەک لە کەسانی ژیر چارەسەری ئەو بابەتانە بکەن.
وۆرکشۆپی مەجلیسی ڕاوێژکاری هۆزەکانی مێردین کە لەلایەن مەجلیسی ڕاوێژکاری هۆزەکانی مێردینەوە ڕێکخراوە، لە هۆڵێکی کۆنفڕانس لە شارۆچکەی قۆسەری پارێزگای مێردین دەستیپێکرد.
