Norveç makamları, Ukrayna devletine ait enerji şirketi Naftogaz’ın talebi üzerine, Rusya’ya ait "Professor Molchanov" adlı ticari yolcu gemisine Svalbard takımadalarında el koydu. Karar, Ukrayna’nın Rusya’dan tahsil etmeye çalıştığı 4,22 milyar dolarlık tahkim kararının ardından Moskova’ya ait ticari varlıkların hedef alınması girişimlerinin yeni bir halkası oldu.

Norveç’in Arktik bölgesindeki Svalbard’da Rusya ile bağlantılı bir ticari gemiye müdahale etmesi, Ukrayna’nın Rusya’ya yönelik tazminat ve varlık takibi politikasının artık dünyanın en uzak noktalarına kadar uzandığını ortaya koydu.

Naftogaz, Rusya’nın 2014’te Kırım’ın ilhakı sırasında şirketin enerji varlıklarına el koyduğu gerekçesiyle açılan tahkim sürecinde 2023 yılında 4,22 milyar dolarlık bir karar elde etmişti. Rusya’nın kararı uygulamayı reddetmesinin ardından Ukrayna şirketi, farklı ülkelerin mahkemelerine başvurarak Rusya’ya ait ticari varlıkların haczedilmesini talep ediyor.

Naftogaz Üst Yöneticisi Sergii Fedorenko, Svalbard’daki son gelişmeyi Rusya’nın sorumluluktan kaçamayacağı yönünde bir adım olarak nitelendirdi. Fedorenko, şirketin dünyanın farklı bölgelerindeki Rus varlıklarını takip etmeye devam edeceğini söyledi.

Ancak Moskova, Norveç’in kararını farklı bir çerçevede değerlendiriyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya’ya ait sivil gemilere el konulmasını ve ticari deniz taşımacılığına yönelik saldırıları "devlet terörizmi eylemleri" olarak nitelendirdi.

Putin ayrıca Zelenskiy’nin Rusya’ya uçuş gerçekleştiren yabancı havayolu şirketlerine yönelik son uyarılarını da eleştirdi. Rus lider, gemiye el konulmasıyla Ukrayna’nın söz konusu uyarılarını ilişkilendirerek bu tür gelişmelerin gelecekteki barış görüşmelerinin önünü daha da zorlaştırdığını savundu.

Moskova, Norveç’in kararının yalnızca ticari bir uyuşmazlık olarak görülmemesi gerektiğini vurgularken, Rusya’nın Norveç Büyükelçisi Nikolay Korçunov da el koyma kararını siyasi saiklerle uluslararası hukukun ihlali olarak tanımladı. Rus tarafı karara itiraz edileceğini ve büyükelçiliğin geminin mürettebatı ile yolcularıyla temas halinde olduğunu bildirdi.

Norveç makamlarının müdahalesi, 31 Ağustos’ta Nord-Troms Bölge Mahkemesi tarafından verilen kararın ardından gerçekleştirildi. Svalbard Valisi Lars Fause, geminin takımadalardaki Barentsburg’da bulunduğu mevcut konumdan ayrılmasına izin verilmediğini açıkladı.

Ticari keşif ve gezi seferlerinde kullanılan Professor Molchanov, özellikle Svalbard çevresindeki seferleriyle biliniyor.

Böylece Ukrayna’nın Rusya’dan milyarlarca dolarlık tahsilat mücadelesi, enerji varlıklarından ticari gemilere ve Kırım’daki uyuşmazlıktan Arktik sularına kadar uzanan daha geniş bir hukuki ve siyasi hesaplaşmaya dönüşmüş oldu. Norveç’in son hamlesi ise Moskova tarafından, uluslararası hukuk gerekçesiyle açıklansa da siyasi sonuçları giderek ağırlaşan bir yaptırım zincirinin parçası olarak değerlendiriliyor. (İLKHA)