یحیی اوغراش، رئیس امور آموزشی حزب هداپار ترکیه، گفت: «اگر دختری به اقتضای اعتقادات خود حجاب بر سر گذاشته و مطابق باورهایش رفتار می‌کند، جلوگیری از این کار در دنیای امروز واقعاً عقب ماندگی است. این به معنای اعمال یک نظام تمامیت‌خواه خشن است.»

یحیی اوغراش، رئیس امور آموزشی حزب هداپار، از الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان خواست محدودیت‌های مربوط به حجاب در این کشور را لغو کند.

اوغراش با اشاره به پیوندهای تاریخی، فرهنگی و اعتقادی میان ترکیه و آذربایجان، اظهار داشت که تلاش‌های دیپلماتیک رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، می‌تواند به لغو این محدودیت‌ها کمک کند.

او با تأکید بر اینکه محدودیت‌های مربوط به حجاب با حقوق و آزادی‌های اساسی مغایرت دارد، گفت این موضوع نباید به‌عنوان مداخله در امور داخلی یک کشور ارزیابی شود، بلکه باید آن را در چارچوب یک حق اساسی انسانی مورد توجه قرار داد.

اوغراش گفت: «اظهارنظر فعلی ما به‌عنوان یک حزب نباید به معنای دخالت در امور داخلی یک کشور تلقی شود. ما از منظر یک حق اساسی انسانی به این مسئله نگاه می‌کنیم. بنابراین، این اقدام نه انسانی است، نه مبنای حقوقی دارد و نه با حقوق و آزادی‌های اساسی سازگار است. اگر دختری به اقتضای اعتقادات خود حجاب بر سر گذاشته و مطابق باورهایش رفتار می‌کند، جلوگیری از این کار در دنیای امروز واقعاً عقب ماندگی است. این به معنای اعمال یک نظام تمامیت‌خواه خشن است. پیش از هر چیز، چنین اقدامی مانند کار گذاشتن یک بمب در جامعه است که می‌تواند به شکاف و قطبی‌شدن جدی منجر شود. ارزیابی ما از این موضوع همین است.»

«اقدام در آذربایجان، جامعه را به عقب می‌راند»

اوغراش با انتقاد از محدودیت‌های حجاب در مراکز آموزشی آذربایجان، گفت در سراسر جهان پیشرفت‌های مهمی در زمینه آزادی اعتقادات و حقوق اساسی صورت گرفته است.

او اظهار داشت: «کشورهای جهان در زمینه آزادی اعتقادات و حقوق و آزادی‌های اساسی، پیشرفت قابل‌توجهی داشته‌اند. اینکه امروز چنین محدودیتی در مدارس و مراکز آموزشی آذربایجان اعمال می‌شود، رفتاری بسیار بدوی است. وقتی به کشورهای توسعه‌یافته نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که فارغ از اعتقادات و ارزش‌های افراد، آزادی کامل در این زمینه‌ها به آنان داده شده است. در شرایطی که باید این آزادی‌ها بیش از پیش تقویت و نهادینه شوند، متأسفانه این اقدام در مراکز آموزشی آذربایجان جامعه را کاملاً به عقب می‌راند. این اقدام درست نیست؛ می‌خواهم به‌ویژه بر این نکته تأکید کنم.»

«اقدامات دیکتاتورمآبانه ممکن است خشم گسترده اجتماعی ایجاد کند»

اوغراش با بیان اینکه حفظ اعتقادات و ارزش‌های فرهنگی از حقوق اساسی انسانی است، گفت محدود کردن این ارزش‌ها از طریق فشار و اجبار می‌تواند مشکلات جدی در جامعه ایجاد کند.

وی گفت: «ما می‌خواهیم به همه کشورها، فارغ از اینکه کدام کشور باشند، این نکته را یادآوری کنیم: هر انسانی یک ارزش است. اعتقادات، ارزش‌های فرهنگی، مذهب، هویت قومی و زبان هر فرد، حقوق و ارزش‌های اساسی‌ای هستند که خداوند متعال به ما عطا کرده است. بنابراین، باید از این ارزش‌ها محافظت و صیانت شود و آزادی اعتقادات باید اصل اساسی باشد.

اعمال فشار، استبداد و اقدامات دیکتاتورمآبانه می‌تواند خشم گسترده‌ای در جامعه ایجاد کند. این اقدامی خطرناک است که می‌تواند مردم را به‌شدت در مقابل یکدیگر قرار دهد. ما معتقدیم باید به‌طور قطع از چنین اقداماتی پرهیز شود.»

«هنوز نتوانسته‌ایم زخم‌های ۲۸ فوریه را التیام ببخشیم»

اوغراش با یادآوری اینکه دوره موسوم به ۲۸ فوریه را در ترکیه شخصاً تجربه کرده است، گفت فشارهای آن دوران علیه آزادی اعتقادات، آسیب‌های جدی به دانش‌آموزان و دانشجویان وارد کرد.

او گفت: «حزب ما در گذشته نیز بارها درباره این موضوع موضع‌گیری کرده است. این وضعیت کاملاً محصول یک ذهنیت تاریک است. به تجربه ترکیه در دوره ۲۸ فوریه نگاه کنید؛ در آن دوران ظلم‌های بسیار بزرگی صورت گرفت. بسیاری از دانش‌آموزان دختر از حق تحصیل محروم شدند و بسیاری از دانشجویان مجبور شدند تحصیل خود را رها کنند. شمار زیادی از دانشجویان نیز در آن دوره با فشارهای جدی مواجه شدند.

ما هنوز نتوانسته‌ایم خسارت‌های آن دوران را جبران کنیم و زخم‌هایش را التیام ببخشیم. آثار آن زخم‌ها همچنان در وجود ما زنده است. بنابراین، چنین اقداماتی که در هر کشوری می‌تواند این اندازه نارضایتی ایجاد کند، قطعاً نادرست است.»

«اگر آذربایجان از گذشته درس نگیرد، این مشکلات در آنجا نیز ادامه خواهد یافت»

اوغراش با تأکید بر اینکه محرومیت‌هایی که در دوره ۲۸ فوریه در ترکیه رخ داد باید برای آذربایجان نیز درس عبرت باشد، هشدار داد که ادامه محدودیت‌های حجاب می‌تواند در آینده به مشکلات اجتماعی منجر شود.

او گفت: «در حالی که نمونه‌ای از این اتفاقات در کشور ما رخ داده و پیامدهای آن آشکار شده است، مشاهده تکرار همان سیاست‌ها در کشور همسایه‌مان واقعاً ما را عمیقاً ناراحت می‌کند. این اقدامات باید هرچه سریع‌تر اصلاح شوند و از آنها عقب‌نشینی شود. حقوق اساسی و حقوق قانونی مردم مسلمان آذربایجان، به‌ویژه دانش‌آموزان دختری که می‌خواهند مطابق اعتقادات خود عمل کنند، نباید پایمال شود.

رنج و آسیب‌هایی که این سیاست‌ها در آینده ایجاد خواهند کرد، بسیار گسترده خواهد بود. جامعه تلاش خواهد کرد مطالبات خود را در چارچوب قوانین و مقررات با صدای بلند مطرح کند، اما زخمی در دل مردم باقی خواهد ماند. وجود چنین زخمی در جامعه می‌تواند زمینه‌ساز قطبی‌شدن، طرد اجتماعی و سیاست‌هایی شود که مردم را از یکدیگر جدا می‌کند. به همین دلیل، این سیاست‌ها باید هرچه سریع‌تر کنار گذاشته شوند.

اگر آذربایجان از فشارهایی که در دوره ۲۸ فوریه در ترکیه اعمال شد درس نگیرد، همان مشکلات در آنجا نیز ادامه خواهد یافت. متأسفانه، بستن این زخم‌ها و از میان بردن این شکاف‌های اجتماعی سال‌ها زمان خواهد برد. به همین دلیل معتقدیم این سیاست‌ها باید هرچه سریع‌تر اصلاح شوند.»

«محدود کردن اعتقادات به‌هیچ‌وجه درست نیست»

اوغراش با ارزشمند دانستن واکنش‌های مطرح‌شده در ترکیه علیه محدودیت‌های حجاب در آذربایجان، خواستار حساسیت و واکنش قوی‌تر در این زمینه شد.

او اظهار داشت: «در برابر چنین محدودیت‌هایی در زمینه حقوق انسانی و اعتقادی، اینکه افرادی که حساسیت موضوع را درک می‌کنند، در ترکیه با صدای بلند درباره آن سخن می‌گویند، اقدامی بسیار ارزشمند است. ما کاملاً از این موضع حمایت می‌کنیم. اما اگر صادقانه نظر مرا بپرسید، معتقدم واکنش‌ها به‌اندازه کافی گسترده نبوده است. در واقع، می‌شد واکنش بسیار قوی‌تری نشان داد.

با توجه به اینکه اتفاقاتی مشابه آنچه در دوره ۲۸ فوریه تجربه کردیم، اکنون در کشور همسایه‌مان رخ می‌دهد؛ کشوری که با مفهوم «یک ملت، دو دولت» شناخته می‌شود و بخش‌هایی از جامعه آن نیز به ارزش‌های اسلامی پایبند هستند، باید با صدای بسیار بلندتری اعتراض کرد.

ما در گذشته از آن بحران عبور کردیم و آن ستم‌ها را تجربه کردیم. اینکه در کشور همسایه‌مان، مردمی که از نظر ملی با ما پیوند دارند، شاهد پایمال شدن ارزش‌های خود، محدود شدن اعتقادات و مداخله در پوشششان باشند، به‌هیچ‌وجه درست نیست. واکنش‌ها به این مسئله باید بسیار قوی‌تر بیان شود. آیا افرادی در این زمینه اعتراض کرده‌اند؟ بله. حزب ما نیز در این باره بیانیه صادر کرده و به موضع‌گیری خود ادامه می‌دهد.»

«جلوگیری از عمل به ارزش‌های مقدس، هرگز به سود کسی نبوده است»

اوغراش به نمایندگی از حزب هداپار، خطاب به الهام علی‌اف، نهادهای رسمی آذربایجان و مردم این کشور، خواستار کنار گذاشتن سیاست‌هایی شد که ممکن است به شکاف اجتماعی منجر شوند.

او گفت: «ما به‌عنوان حزب هداپار، از اینجا خطاب به رئیس‌جمهور الهام علی‌اف، تمام نهادهای رسمی آذربایجان و مردم این کشور می‌گوییم: باید در برابر هر اقدامی که کشور شما را به عقب می‌راند، نظم اجتماعی‌تان را مختل می‌کند، شکاف‌های اجتماعی را فعال می‌سازد و به ریشه‌های ارزش‌های فرهنگی‌تان آسیب می‌زند، ایستادگی کنید.

خشم گسترده اجتماعی آسیب‌های جدی به کشور و جامعه وارد خواهد کرد و همه باید این مسئله را بدانند.

تا امروز، چه در زندگی اجتماعی و چه در مراکز آموزشی، درباره پوشش، حجاب و روسری مشکلی وجود نداشته است. اکنون در شرایطی که باید حقوق و آزادی‌های اساسی برای آینده و پیشرفت کشور بیش از پیش تقویت شوند، ایجاد تفرقه، شکل دادن به شکاف‌های اجتماعی، جدا کردن مردم از یکدیگر و قرار دادن آنان در مقابل هم، هیچ سودی برای مدیران و مسئولان کشور ندارد. برعکس، چنین اقداماتی از نظر اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زیان‌بار خواهد بود.

مهم‌تر از همه، هدف قرار دادن افرادی که می‌خواهند مطابق اعتقادات خود زندگی کنند، تاکنون برای هیچ‌کس سودی نداشته است. جلوگیری از عمل به ارزش‌های مقدس و ایجاد مانع در برابر اجرای آنها، در طول تاریخ برای هیچ‌کس سودی به همراه نداشته و برعکس، موجب زیان شده است.

بنابراین، باید از رویدادهای تاریخی و تجربیات گذشته درس گرفت. به همین دلیل بار دیگر تأکید می‌کنیم که آقای علی‌اف باید هرچه سریع‌تر از این سیاست عقب‌نشینی کند.»

«وقتی پیوند جامعه با شما مستحکم است، چرا می‌خواهید آن را تضعیف و قطع کنید؟»

اوغراش با اشاره به برگزاری تجمع‌ها و راهپیمایی‌های اعتراضی از سوی شهروندانی در آذربایجان که خواهان عمل به اعتقادات خود هستند، گفت این سیاست می‌تواند به روابط میان جامعه و حکومت و همچنین مناسبات با کشورهای همسایه آسیب برساند.

او اظهار داشت: «در حال حاضر، در میان مردم آذربایجان، به‌ویژه کسانی که می‌خواهند مطابق اعتقادات خود زندگی کنند، نارضایتی جدی وجود دارد. مردم اکنون تجمع‌ها و راهپیمایی‌هایی برگزار می‌کنند تا اعتراض خود را نسبت به محدود شدن ابتدایی‌ترین حقوقشان بیان کنند. تا همین دیروز چنین مشکلی وجود نداشت. ایجاد این مسئله و به وجود آوردن چنین بحرانی چه سودی برای دولت و حکومت آذربایجان خواهد داشت؟»

«حجاب باید از حمایت قانون اساسی برخوردار شود»

اوغراش با تأکید بر ضرورت تضمین آزادی استفاده از روسری و رعایت حجاب در قانون اساسی، گفت آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌ها به‌تنهایی کافی نیستند و حمایت قانونی و قانون اساسی اهمیت اساسی دارد.

او اظهار داشت:«در حال حاضر، اقداماتی در این زمینه در مجلس صورت گرفته است. مدت کوتاهی پیش نیز نعمان کورتولموش، رئیس مجلس، اظهارنظری در این باره داشت. تدوین قانون اساسی جدید دیگر نباید به تعویق بیفتد؛ این اقدامی است که باید هرچه سریع‌تر انجام شود. او نیز اعلام کرده بود که مجلس باید در این دوره حتماً این کار را به سرانجام برساند.ما نیز معتقدیم باید قانون اساسی‌ای تدوین شود که با در نظر گرفتن اعتقادات و ارزش‌های مقدس، جامعه را آسوده‌خاطر کند و آینده دانش‌آموزان و جوانان را از طریق تضمین‌های قانونی تأمین کند.

امروز، با حضور آقای رئیس‌جمهور در مقام خود، در زمینه روسری و حجاب فضای مساعدتری وجود دارد. اما تا زمانی که این حقوق از طریق قانون اساسی و قوانین عادی تضمین نشوند، با تغییر دولت و روی کار آمدن یک حکومت جدید ممکن است همان مشکلات دوباره بروز کنند. به همین دلیل، بار دیگر تأکید می‌کنیم که در قانون اساسی جدید باید آزادی استفاده از روسری و به بیان دقیق‌تر، آزادی رعایت حجاب، حتماً از حمایت قانون اساسی برخوردار شود. اکنون زمان مناسب برای این اقدام است.

نباید تنها به آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌ها اکتفا کرد؛ بلکه باید تضمین‌های قانونی لازم ایجاد شوند تا مردم بتوانند حقوق و آزادی‌های اساسی خود را آزادانه اعمال کنند. باور دارم که ان‌شاءالله با تدوین قانون اساسی جدید، این مانع نیز برطرف خواهد شد. امیدواریم مشکلاتی که جامعه و کشور ما در دوره ۲۸ فوریه تجربه کردند، دیگر هرگز بازنگردند. معتقدیم اقدامات لازم در این زمینه انجام خواهد شد.»  (ILKHA)