پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران را «کاملاً غیرقابل قبول» توصیف کرد، احتمال بروز تنش‌های جدید در منطقه بیش از پیش مطرح شده است. کارشناسان معتقدند واشنگتن ممکن است فشار نظامی را افزایش دهد، اما در عین حال مسیر مذاکره نیز به‌طور کامل بسته نشده است.

واکنش تند ترامپ به پیشنهادهای ارائه‌شده از سوی جمهوری اسلامی ایران، باعث شد سناریوهای تازه‌ای درباره بحران متمرکز بر تنگه هرمز مطرح شود. ترامپ درباره پاسخ تهران گفت: «از آن خوشم نیامد، کاملاً غیرقابل قبول است.» در مقابل، مقام‌های ایرانی تأکید کردند که تهران هرگز فشارها و خواسته‌های تحمیلی واشنگتن را نخواهد پذیرفت.

منابعی که با رسانه‌های ایرانی گفت‌وگو کرده‌اند، اعلام کردند که نارضایتی ترامپ لزوماً نشانه‌ای منفی برای تهران نیست و حتی برخی گفته‌اند: «اگر ترامپ ناراضی است، احتمالاً طرح بهتر است.» مقام‌های ایرانی همچنین تأکید کردند که هیچ طرحی برای جلب رضایت ترامپ تهیه نشده و هدف اصلی، دفاع از حقوق ملت ایران است.

گفته می‌شود پاسخ ایران شامل محورهایی همچون پایان جنگ در تمامی جبهه‌ها، دریافت تضمین درباره عدم حمله آینده به ایران، لغو همه تحریم‌های آمریکا از جمله تحریم‌های نفتی و آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران بوده است.

جمهوری اسلامی ایران همچنین چارچوب تازه‌ای برای امنیت تنگه هرمز پیشنهاد کرده است. بر اساس این طرح، تهران خواستار ایجاد سازوکارهایی برای تضمین امنیت تجارت دریایی و پایان دادن به فشارهای نظامی در منطقه شده است.

به گفته کارشناسان، واشنگتن اکنون با دو گزینه اصلی روبه‌روست. سناریوی نخست، اجرای طرحی موسوم به «Freedom Plus» است که افزایش فشار نظامی در اطراف تنگه هرمز را پیش‌بینی می‌کند. در این چارچوب، احتمال گسترش محاصره دریایی و افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه مطرح شده است.

سناریوی دوم شامل حملات مستقیم به زیرساخت‌های ایران است. برخی مقام‌های سابق پنتاگون در گفت‌وگو با رسانه‌های آمریکایی ادعا کرده‌اند که واشنگتن ممکن است برای تحت فشار قرار دادن تهران، تأسیسات انرژی و زیرساخت‌های نظامی ایران را هدف قرار دهد. با این حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند که چنین اقدامی می‌تواند جنگ منطقه‌ای را گسترش داده و بحران شدیدی در بازار انرژی ایجاد کند.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، نیز با ادعای اینکه جنگ پایان نیافته است، خواستار نابودی کامل زیرساخت هسته‌ای ایران شد. اظهارات او از سوی ناظران به‌عنوان نشانه‌ای از باقی ماندن گزینه نظامی روی میز تفسیر شده است.

در مقابل، جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده که تحت فشار مذاکره نخواهد کرد. عباس همیار، دیپلمات پیشین ایرانی، در این باره گفت: «هزینه مقاومت کمتر از هزینه تسلیم است.» او تأکید کرد که تهران از مواضع خود عقب‌نشینی نخواهد کرد.

همچنین گزارش شده است که فرماندهان ارشد ارتش ایران در روزهای اخیر دستورالعمل‌های نظامی جدیدی دریافت کرده‌اند و حکومت ایران هم‌زمان مسیر دیپلماسی و آمادگی دفاعی را دنبال می‌کند.

با وجود فضای پرتنش، کارشناسان معتقدند احتمال مذاکره همچنان به‌طور کامل از بین نرفته است. سفر این هفته ترامپ به چین از نگاه ناظران اهمیت زیادی دارد و گفته می‌شود واشنگتن قصد دارد از پکن درباره پرونده ایران حمایت بخواهد.

تحلیلگران بر این باورند که در روزهای آینده دوره‌ای از «انتظار محتاطانه» ادامه خواهد یافت؛ دوره‌ای که در آن طرف‌ها هم تماس‌های دیپلماتیک را حفظ می‌کنند و هم از فشار نظامی به‌عنوان اهرم استفاده خواهند کرد.  (ILKHA)