امروز، دومین سالگرد شهادت یحیی ابراهیم حسن سنوار (ابو ابراهیم)، رئیس دفتر سیاسی جنبش مقاومت اسلامی حماس و بنیان‌گذار دستگاه امنیتی آن است. سنوار در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۴ در درگیری با اشغالگران به شهادت رسید.

یحیی سنوار که در مسیری از سلول‌های انفرادی تا جایگاه تصمیم‌گیری در رهبری جنبش حماس، از نیمکت‌های دانشجویی در دانشگاه اسلامی تا برنامه‌ریزی عملیات‌های میدانی پیش رفت، مسیر خود را با عزم راسخ و اعتقاد ریشه‌دار ترسیم کرد و با وجود تغییر شرایط، پروژه‌ای تزلزل‌ناپذیر را بر دوش کشید؛ و در نهایت به عنوان یک شهید در دل نبرد به دار باقی شتافت.

در این روز یادبود، داستان این فرمانده شهید بار دیگر نشان می‌دهد که چگونه کودکی از یک اردوگاه آوارگان به یکی از مهم‌ترین نمادهای مقاومت در تاریخ معاصر فلسطین تبدیل شد و چگونه مردم خود را از میان آتش برای دست‌یابی به آزادی و کرامت و تحمیل مسئله فلسطین بر دستور کار سراسر جهان رهبری کرد.

ولادت و پرورش

یحیی ابراهیم سنوار، در ۲۹ اکتبر ۱۹۶۲ در اردوگاه آوارگان خان‌یونس در جنوب غربی غزه، پس از آنکه صهیونیست‌ها خانواده‌اش را در سال ۱۹۴۸ از شهر مجدل عسقلان آواره کردند، به دنیا آمد.

او در محیطی سرشار از روحیه مقاومت و دلتنگی برای وطن از دست‌رفته، در میان جامعه‌ای از آوارگان که با فقر و چالش‌ها دست و پنجه نرم می‌کردند به دنیا آمد، اما از همان دوران کودکی درکی زودهنگام از مفهوم تعلق داشت.

سنوار تحصیلات خود را در مدارس خان‌یونس گذراند و پس از فارغ‌التحصیلی از دبیرستان پسرانه، در دانشگاه اسلامی غزه ثبت‌نام کرد. در این دوره که به تحصیل در رشته زبان عربی مشغول بود، شخصیت سیاسی و تشکیلاتی او شکل گرفت.

او در راهروهای دانشگاه، برجسته‌ترین صدای فراکسیون اسلامی و مهم‌ترین نظریه‌پرداز بحث‌های دانشجویی میان فراکسیون‌های مختلف بود. از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۷ در مواضع رهبری شورای دانشجویی جابه‌جا شد و در نهایت به ریاست آن انتخاب گردید. وی تحت نظارت شیخ احمد یاسین شهید، از بنیان‌گذاران گروه هنری «بازگشتگان به هنر اسلامی» بود که تلاشی برای استفاده از هنر به عنوان ابزاری برای مقاومت فرهنگی به شمار می‌رفت.

فعالیت تشکیلاتی

در اوایل دهه ۸۰ میلادی، سنوار از فعالیت‌های دانشجویی به فعالیت‌های مسلحانه تشکیلاتی روی آورد. در سال ۱۹۸۳، او به همراه شیخ احمد یاسین واحد «امنیّتِ الدعوه» را تأسیس کرد که نخستین هسته‌ای بود که بعدها به سرویس امنیت عمومی حماس تبدیل شد. سه سال بعد، او در تأسیس سازمان «مجد» مشارکت داشت؛ سازمان امنیتی که موظف به پیگیری نفوذی‌ها و افشای کسانی بود که با نیروهای اشغالگر همکاری می‌کردند.

اسارت

سنوار چند بار به اسارت درآمد؛ نخستین بار در سال ۱۹۸۲ در زندان فارعه به مدت شش ماه، و سپس در سال ۱۹۸۸ توسط نیروهای اشغالگر به چهار بار حبس ابد محکوم شد که ۲۳ سال آن را به صورت پیوسته و حدود چهار سال آن را در سلول انفرادی در زندان سپری کرد.

او در دوران اسارت، فعالیت‌های تشکیلاتی و فکری خود را متوقف نکرد؛ شورای عالی مدیریت زندانیان حماس را رهبری کرد و بر چندین اعتصاب غذای بزرگ نظارت داشت.

او همچنین زبان عبری را آموخت و سال‌های خود را وقف پژوهش و نگارش کرد؛ کتاب‌هایی در زمینه امنیت و سیاست «اسرائیل» تألیف و ترجمه کرد که شاخص‌ترین آن‌ها «شاباک: در میان آوارها»، «احزاب اسرائیل»، «مجد» و «تجربه و خطا» بودند. او همچنین رمان ادبی خود با نام «خار و میخک» را نوشت که مراحل مبارزات فلسطین پس از سال ۱۹۶۷ را مستند می‌کند.

آزادی

یحیی سنوار در سال ۲۰۱۱ طی مبادله «وفاء الاحرار» به آزادی دست یافت و از زندان آزاد شد. سنوار یکی از طراحان اصلی این توافق بود.

یک سال پس از آزادی ازدواج کرد و صاحب سه فرزند به نام‌های ابراهیم، عبدالله و رضا شد. بلافاصله پس از آن، در فعالیت‌های سیاسی و تشکیلاتی جنبش مشارکت کرد؛ به عضویّت دفتر سیاسی انتخاب شد و در سال ۲۰۱۲ پرونده امنیتی و سپس در سال ۲۰۱۳ پرونده نظامی را بر عهده گرفت.

در سال ۲۰۱۵، ایالات متحده او را به فهرست «تروریست‌های بین‌المللی» اضافه کرد؛ در همان سال، او موظف به مدیریت پرونده اسرای صهیونیست در گردان‌های القسام شد.

رهبری حماس

در سال ۲۰۱۷، سنوار به عنوان رئیس دفتر سیاسی حماس در نوار غزه انتخاب شد و در سال ۲۰۲۱ برای دوره دوم بازانتخاب گردید. در سال ۲۰۲۳، در جریان جنگ نسل‌کشی علیه غزه و در یکی از حساس‌ترین برهه‌های جنبش، پس از شهادت فرمانده اسماعیل هنیه، رهبری جنبش را بر عهده داشت.

وی در ۶ اوت ۲۰۲۴، به جای اسماعیل هنیه که در تهران به شهادت رسید، به عنوان رئیس دفتر سیاسی حماس انتخاب شد. این امر نشان‌دهنده نقطه‌عطفی بود که در آن، بیش از چهار دهه سیر و سلوک سنوار که اندیشه، تشکیلات، میدان، زندان و رهبری را یک‌جا جمع کرده بود، به اوج خود رسید.

نیروهای اشغالگر او را در فهرست هدف خود قرار دادند و خانه‌اش را که پیش از این در جنگ‌های سال‌های ۱۹۸۹، ۲۰۱۴ و ۲۰۲۱ هدف قرار گرفته بود، برای چهارمین بار ویران کردند.

شهادت

با جلیقه نظامی بر تن، در حال درگیری، رو به جلو و بدون عقب‌نشینی... فرمانده شهید یحیی سنوار ابو ابراهیم، در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۴ این‌گونه به عنوان شهید به پروردگارش پیوست. با پایانی سرشار از حماسه و غرور، او راه پیش‌رو را در مواجهه میان صاحبان راستین حق و دشمنان جنایتکار ترسیم کرد.

در ۳۷۷امین روز از طوفان الاقصی، شهادت این فرمانده در دل نبرد اعلام شد. این جنگ، جنگی سرشار از حماسه‌آفرینی و مقاومت مردم در برابر وحشیانه‌ترین جنایات نسل‌کشی در عصر جدید بود، در حالی که می‌رفت تا چهره منطقه را تغییر دهد و تمام قدرت‌های بزرگ جهانی با پشتیبانی نظامی و اطلاعاتی در آن مشارکت داشتند.

سنوار با جلیقه نظامی، نقاب، شجاعت، خونسردی و تاب‌آوری‌اش دیده می‌شود. از دستش مجروح می‌شود، زخمش را با تکه‌ای سیم می‌بندد و تا آخرین نفس مقاومت می‌کند؛ او با تصویری از یک قهرمان شجاع، سرافرازانه همچون مردم مقاومش و کوه‌های استوار غزه، از میان ما می‌رود. (ILKHA)