وزارت انرژی ایالات متحده، هلیوم را که در بسیاری از زمینه‌ها از تولید نیمه‌هادی‌ها گرفته تا فناوری‌های انرژی، اکتشافات فضایی و سیستم‌های تصویربرداری پزشکی استفاده می‌شود، به دلیل خطر اختلال در زنجیره تامین جهانی، به عنوان یک ماده حیاتی اعلام کرد.

در بیانیه این وزارتخانه اشاره شده است که هلیوم به ویژه برای تولید نیمه‌هادی‌ها و فناوری‌های انرژی یک منبع حیاتی و غیرقابل جایگزین است و احتمال اختلال در تامین جهانی این ماده در اتخاذ این تصمیم موثر بوده است.

با این تصمیم، راه برای بهره‌مندی تولیدکنندگان هلیوم از بودجه‌های فدرال بیشتر هموار می‌شود و انتظار می‌رود که دولت روند تولید و تامین این ماده را از نزدیک نظارت کند.

کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، اظهار داشت که هدف دولت ترامپ، کاهش وابستگی به منابع خارجی در زمینه مواد حیاتی، تقویت تولید داخلی، حمایت از اشتغال‌زایی در آمریکا و تضمین تامین منابع مهم برای امنیت اقتصادی و ملی کشور است.

رایت خاطرنشان کرد که تقویت دوباره تولید در ایالات متحده، نیازمند آن است که مواد مورد نیاز کشور در داخل خاک خود تولید شوند.

افزایش خطرات تامین جهانی

در کنار ایالات متحده، کشورهای قطر و روسیه از تولیدکنندگان اصلی هلیوم به شمار می‌روند. با این حال، درگیری‌ها در خاورمیانه و محدودیت‌های صادراتی، خطرات پیرامون عرضه جهانی هلیوم را افزایش داده است.

بر اساس اطلاعات مندرج در این گزارش، در چارچوب جنگ جمهوری اسلامی ایران با رژیم اشغالگر صهیونیستی و ایالات متحده، بسته شدن تنگه هرمز و اقدامات تلافی‌جویانه ایران علیه زیرساخت‌های قطر، صادرات هلیوم از این کشور را به شدت محدود کرده است. روسیه نیز در ماه آوریل به‌منظور حفظ عرضه در بازار داخلی، محدودیت‌های موقتی برای صادرات هلیوم وضع کرد.

این تحولات، موضوع امنیت تامین هلیوم را که به ویژه در بخش‌های فناوری پیشرفته و در راس آن‌ها نیمه‌هادی‌ها استفاده می‌شود، بار دیگر در کانون توجه قرار داده است.

ایالات متحده ۴۳ درصد از تولید جهانی را تامین می‌کند

ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ با تولید حدود ۸۱ میلیون متر مکعب هلیوم، ۴۳ درصد از تولید جهانی را به خود اختصاص داد که از این میزان، ۳۸ میلیون متر مکعب صادر شده است. تولید سالانه هلیوم این کشور از سال ۲۰۲۱ تاکنون در سطح حدود ۸۰ میلیون متر مکعب ثبات داشته است.

ذخایر مهم هلیوم در ایالت‌های وایومینگ، کانزاس، تگزاس، اوکلاهما، کلرادو و یوتا قرار دارد. با این حال، طبق اعلام وزارت انرژی ایالات متحده، تاسیسات فعلی استخراج هلیوم به سقف ظرفیت خود رسیده‌اند. از آنجا که فرآیندهای مجوزدهی و ساخت تاسیسات جدید ممکن است سال‌ها به طول بینجامد، افزایش ظرفیت تولید این کشور زمان‌بر خواهد بود.

هلیوم به عنوان یک محصول جانبی در فرآیند فرآوری گاز طبیعی به دست می‌آید. با این وجود، استخراج هلیوم از گاز طبیعی از نظر تاثیرات زیست‌محیطی نیز مورد بحث و چالش است.

کاربرد گسترده از نیمه‌هادی‌ها تا کامپیوترهای کوانتومی

آدری رابرتسون، معاون وزیر در دفتر مواد معدنی حیاتی و نوآوری انرژی وزارت انرژی ایالات متحده، اظهار داشت که ویژگی‌هایی مانند غیرقابل اشتعال بودن و داشتن پایین‌ترین نقطه جوش در میان گازها، هلیوم را برای بسیاری از کاربردهای صنعتی به ماده‌ای جایگزین‌ناپذیر تبدیل کرده است.

رابرتسون تاکید کرد که علاوه بر نیمه‌هادی‌ها، باید عرضه کافی هلیوم برای فناوری‌های کوانتومی، ابرکامپیوترهای با کارایی بالا و آهنرباهای ابررسانا نیز تضمین شود.

دیوید ایزاکس ، معاون انجمن صنعت نیمه‌هادی نیز خاطرنشان کرد که هلیوم نقش مهمی در فرآیندهای تولید تراشه از جمله خنک‌سازی، فوتولیتوگرافی و نشت‌یابی ایفا می‌کند.

سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده (USGS) در سال ۲۰۱۸ هلیوم را در فهرست مواد معدنی حیاتی قرار داده بود، اما در فهرست‌های بعدی با این ارزیابی که عرضه داخلی کشور امن است، نام این ماده را حذف کرد.

پیش از این، ایالات متحده دارای ذخایر استراتژیک ملی هلیوم نیز بود. پس از تصمیم کنگره در سال ۲۰۱۳ مبنی بر خصوصی‌سازی، فروش سیستم فدرال هلیوم در سال ۲۰۲۴ به شرکت گازهای صنعتی مسر (Messer) نهایی شد.

برخی از شرکت‌های فعال در بخش هلیوم نیز در مواجهه با افزایش خطرات تامین جهانی، خواستار حمایت از تولید و فعالیت‌های اکتشافی جدید در آمریکای شمالی هستند.

کریس بکر، مدیرعامل شرکت آوانتی هلیوم (Avanti Helium)، با استقبال از اعلام هلیوم به عنوان یک ماده حیاتی، اظهار داشت که ایالات متحده پتانسیل تامین نیازهای خود را دارد، اما این امر مستلزم سرمایه‌گذاری در اکتشاف ذخایر جدید است. (ILKHA)