Genetik testler ve yapay zekâ destekli analizlerin, sağlık alanında erken tanı ve kişiye özel tedavi süreçlerinde giderek daha fazla kullanılmaya başlandığı bildirildi.

Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik (İngilizce) Bölümü Öğr. Üyesi Prof. Dr. Sevim Işık, genetik profil analizleri ve yapay zekâ uygulamalarının sağlık alanındaki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Işık, genetik profilin bireyin hastalık yatkınlığı, metabolizma özellikleri ve ilaçlara verdiği yanıt hakkında önemli veriler sunduğunu belirterek, bu analizlerin erken tanı ve önleyici sağlık stratejilerinde kritik rol oynadığını ifade etti.

Hastalık riskleri yıllar öncesinden öngörülebiliyor

Genetik profil belirlemede WES (Tüm Ekzom Dizileme) ve WGS (Tüm Genom Dizileme) yöntemlerinin kullanıldığını aktaran Prof. Dr. Işık, bu analizlerin kan, tükürük veya yanak içi sürüntü örneklerinden elde edilen DNA üzerinden yapıldığını kaydetti. Yapay zekânın, büyük genetik veri setlerini analiz ederek diyabet, kanser, Alzheimer, kalp-damar hastalıkları gibi pek çok alanda risk hesaplamaları yapabildiğini dile getiren Işık, bu sayede hastalıkların klinik belirtiler ortaya çıkmadan önce tespit edilebildiğini söyledi.

Kişiye özel tedavi ve önleyici sağlık planları

Genetik testlerin yalnızca tanı amaçlı değil, kişiye özel tedavi ve yaşam tarzı planlarının oluşturulmasında da kullanıldığını belirten Prof. Dr. Işık, farmakogenetik testler sayesinde ilaçlara karşı duyarlılık ve direnç durumlarının önceden belirlenebildiğini ifade etti. Bu sayede özellikle nöropsikiyatrik hastalıklarda tedavi sürecinin daha etkili ve güvenli hâle geldiğini vurgulayan Işık, genetik verilerin beslenme, egzersiz ve yaşam tarzı önerilerinin bilimsel temellere dayandırılmasına katkı sunduğunu kaydetti.

Türkiye’de genetik testlere erişim

Türkiye genelinde Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış 88 genetik tanı merkezi bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Işık, genetik testlerin erişilebilirliğinin artırılması için kamu desteği ve altyapı yatırımlarının önemine dikkat çekti. Uzmanlar, önümüzdeki yıllarda genetik testlerin tarama amaçlı olarak aile hekimliği sistemine entegre edilebileceğini ve bireysel sağlık takibinin standart bir parçası hâline gelebileceğini öngörüyor. (İLKHA)