Gine, sömürge döneminde Fransa tarafından el konulduğu belirtilen Müslüman lider Samori Ture'ye ait Kur'an-ı Kerim nüshası ve diğer tarihi eşyaların iadesini talep etti. Paris'teki Ordu Müzesi'nde bulunan eserler, Batı Afrika'daki sömürge karşıtı direnişin önemli sembolleri arasında gösteriliyor.

Gine, Fransa'dan sömürge döneminde ülkeden çıkarılan tarihi eser ve el yazmalarının iadesi için yeni bir girişim başlattı. İade talebinin merkezinde ise 19. yüzyılda Fransız sömürgeciliğine karşı mücadele eden Müslüman lider Samori Ture'ye ait Kur'an-ı Kerim nüshası yer alıyor.

Paris'teki Ordu Müzesi'nde korunan eserler arasında Samori Ture'ye ait Kur'an-ı Kerim'in yanı sıra şapkası, savaş kıyafeti ve bazı kişisel eşyaları bulunuyor.

Gine Kültür Bakanı Musa Muiz Silla'nın da aralarında bulunduğu bir heyet, haziran ayında Paris'teki müzeyi ziyaret ederek söz konusu eserleri inceledi. Silla, ziyaretin Samori Ture'nin ülke tarihindeki önemini gösterdiğini belirterek, bu eserlerin ait olduğu topraklara dönmesi gerektiğini ifade etti.

Sömürgeciliğe karşı mücadele eden lider

Batı Afrika'nın önemli direniş liderlerinden biri olarak kabul edilen Samori Ture, 19. yüzyılın ikinci yarısında Fransa'nın bölgedeki sömürge faaliyetlerine karşı mücadele etti.

Mandinka halkına mensup olan Ture'nin 1835 civarında doğduğu tahmin ediliyor. Gençlik yıllarında tarım ve ticaretle uğraşan Ture, annesinin yerel bir güç tarafından esir alınmasının ardından silahlı mücadeleye yöneldi.

Annesini kurtardıktan sonra askeri gücünü artıran Ture, kısa sürede bölgedeki farklı topluluklarla ittifaklar kurarak güçlü bir lider haline geldi.

Kurucusu olduğu Vassulu İmparatorluğu, bugünkü Gine, Mali, Fildişi Sahili, Liberya ve Sierra Leone'nin bazı bölgelerine yayıldı. Ture, devlet yönetiminde dini ve idari yapıları bir arada kullanarak geniş bir yönetim sistemi oluşturdu.

Fransa ile uzun süren çatışmalar

Samori Ture, Fransa'nın Batı Afrika'daki yayılmacı politikalarına karşı yıllarca mücadele etti.

Ancak Fransız güçleri Eylül 1898'de Samori Ture'yi yakalayarak Gabon'a sürgün etti. Ture, 1900 yılında burada hayatını kaybetti.

Afrika tarihindeki en önemli sömürge karşıtı liderlerden biri olarak kabul edilen Samori Ture, askeri yeteneği, siyasi örgütlenmesi ve İslami kimliğiyle Batı Afrika'da direnişin sembollerinden biri oldu.

Gine'nin iade talebi eskiye dayanıyor

Gine'nin Samori Ture'ye ait eserlerin iadesi yönündeki talebi yeni değil. Ülkenin ilk devlet başkanlarından Ahmed Seku Ture, 1968 yılında Fransa'dan liderin Kur'an-ı Kerim'inin, kılıcının ve geleneksel kıyafetlerinin geri verilmesini istemişti.

Bugünkü talep ise yalnızca sembolik eşyalarla sınırlı kalmıyor. Gine yönetimi, Fransa'daki kütüphane ve müzelerde bulunan, ülkenin tarihine ait Arapça ve Arap harfleriyle yazılmış el yazmaları ile belgelerin de iadesini istiyor.

Konakri yönetimi, söz konusu eserleri bir araya getirerek kitap ve yazı kültürünün tarihini anlatacak bir müze kurmayı hedefliyor.

Fransa'da iade tartışmaları

Gine'nin talebi, Avrupa ülkelerinin sömürge döneminde Afrika'dan götürülen eserlerin iadesi konusunda artan tartışmaların yaşandığı bir dönemde gündeme geldi.

Fransa'da Ulusal Meclis, nisan ayında sömürge döneminde yasa dışı yollarla edinildiği değerlendirilen bazı kültürel varlıkların iadesini kolaylaştırmayı amaçlayan bir düzenlemeyi kabul etmişti.

Ancak düzenleme, yalnızca belirli dönemler arasında alınan ve yasa dışı edinildiği kanıtlanan eserleri kapsıyor. Bu nedenle Afrika ülkeleri, daha kapsamlı bir iade süreci başlatılması çağrısını sürdürüyor. (İLKHA)