Projeya "100 Bajar, 1000 Navçe" ku vê dawiyê ji nû ve derketiye holê, li Cirîzê heyecanek çêkiriye. Xelkê navçeyê, ku ji gelek şaristaniyan re malovaniyê kiriye, bi kelecanek mezin li benda bicihanîna sozên berê û ragihandina mizgîniyê di zûtirîn dem de ne.

Cizîr, yek ji bajarên herî girîng ên Mezopotamyayê ye ku dîrokeke wê heta 10.000 salan vedigere.

Cizîr, ku berê statuya bajarî hebû, ji ber ku li ser Rêya Hevrîşimê ya dîrokî ye, li benda statuya bajarê ye. Dema ku Şirnex di sala 1990î de bû bajar, Cizîr ji Mêrdînê veqetiya û bi Şirnexê ve hate girêdan.

Cizîr, bajarê Hezretî Nûh, di serdema Asûrî, Romayî, Bîzansî, Ebbasî, Artukî û Zengîyan de li ser çarrêya rêyên bazirganî û çandî bû.

Cizîr, yek ji navendên girîng ên zanînê di alema Îslamî de di Serdema Navîn de, warê Îsmaîl el-Cizîrî ku "pêşengê robotîkê" ku di sedsala 12an de li qesra Artuklu xebitî ye bû.

Şêx Ehmed el-Cizîrî, mîstîk û helbestvanekî sofiyê ku di sedsala 16an de jiyaye, ew jî di nav şexsîyetên girîng ên ku li Cizîrê mezin bûne de ye.

Îro, Cizîr ji aliyê bazirganiya sînor, çandinî û veguhastinê ve yek ji navendên herî zindî yên herêmê ye.

"Cizîr demek dirêj e ku heq kiriye ku bibe bajarek"

Abdullah Kuramî diyar kir ku ji ber cihê xwe yê erdnîgarî, navçe heq dike ku bibe bajar û got, "Cizîr, bi dîrok, cihê xwe yê erdnîgarî û statuya xwe ya wekî navendeke zanîn û aqil, demek dirêj e ku vêya heq kiriye. Serokkomarê me di demên berê de li ser vê mijarê daxuyanî daye. Em soza ku Serokkomarê me li ser vê mijarê daye ji her kesî re tînin bîra xwe. Wekî ku hûn dizanin, Cizîr demek dirêj e heq dike ku bibe bajar û em dixwazin ev maf ji Cizîrê re were dayîn."

"Cizîr cihekî ye ku ji bûyerên girîng ên dîrokî, çandî û şaristanî re mazûvanî kiriye"

Lêkolîner û nivîskar Abdulazîz Bîlge, soza Serokkomar a ji bo kirina Cizîrê wekî bajar bi bîr xist û got: "Berê, Serokkomarê me, Birêz Recep Tayyîp Erdogan, daxuyaniyên pir girîng dan. Wî diyar kir ku Cizîr cihekî ye ku mazûvaniya dîrok û çand-şaristaniyê kiriye û bi berdewamî wekî bajarekî herêmê xizmet kiriye. Wî her wiha got ku Cizîr ji hêla avahiya xwe ya bajarî ve pir guncaw e ku bibe bajêr. Bi rastî, Serokkomarê me di daxuyaniyên xwe de diyar kir ku mafê Cizîrê heye û divê ev maf were bicîhanîn."

"Hêvîya ku Cizîr bibe bajêr ji sala 1990an heta niha berdewam kiriye"

Tarik Oran, destnîşan kir ku Cizîr berê wekî 'Bajar' dihat nasîn û got, "Di seranserê dîrokê de, Cizîr wekî paytexta gelek şaristaniyan xizmet kiriye û berê wekî Bajar dihat nasîn. Hêvîya ku Cizîr bibe bajêr ji sala 1990an heya roja îro berdewam kiriye. Nifûsa wê ya niha 185.000 e. Ji sala 2017an vir ve, xwesteka ku Cizîr bibe bajar ji nû ve geş bûye. Cizîr hewce dike ku statuya xwe ya bajarî bi dest bixe."

"Cizîr ku bajarê Hezretî Nûh (silavên Xwedê lê bin) e, divê bibe bajêr"

Îlhan Budak diyar kir ku Cizîr ji aliyê dîrokî ve hem bajar û hem jî wîlayet bû û got, "Cizîr ji aliyê dîrok, çand û civakî-aborî ve bajarekî pir dewlemend e. Ji aliyê dîrokî ve hem bajar û hem jî wîlayet bû, lê ev maf berê ji me hatibû standin. Serokkomarê me sozek ji me re heye; li ber kamerayan got, 'Em ê dîsa Cizîrê bikin bajêr' Em dixwazin Serokkomarê me dîsa Cizîrê bike bajêr. Cizîr, bajarê Hezretî Nûh (silavên Xwedê lê bin) e, divê bibe bajêr; divê em dilsoziya xwe ya ji Pêxember re nîşan bidin. Di pêvajoya dîrokî de, Cizîr carekê paytext bû, heta navendeke wîlayetê bû." (ÎLKHA)