Parlamenterê Mersînê yê HUDA PARê Faruk Dînç di pêvajoya tasfiyekirina fonan de bal kişand ser nebûna çavdêriyê ku tê de teserûfa 456.000 welatiyan hatibû kilîtkirin, û tekez kir ku windahiyên ji ber vê yekê nayên veguhestin ser bacgiran û divê hemû rayedarên berpirsiyarê xemsariyê hesab bidin.

Alîkarê Serokê Giştî yê HUDA PARê û Parlamenterê Mêrsînê Faruk Dînç, di civîna çapemeniyê ya ku li Meclisê hat lidarxistin de, derbarê pêvajoya tasfiyekirina fonên ku bi sed hezaran welatî mexdûr kirine, felaketa lehîyê ya li Stenbolê, rêveberiya budçeyê û pêşîniyên xerckirinê yên rêveberiyên herêmî nirxandin kir.

Dînç derbarê krîza fonan de ku li seranserê Tirkiyeyê bi sed hezaran veberhênerên ku di nav wan de teqawîd, karmendên dewletê, esnaf û kesên kêmdahat hene, mexdûr kiriye, daxuyaniyên girîng da û destnîşan kir ku êşa ku hatiye jiyîn ne tenê têkçûnek darayî ye.

Dînç diyar kir ku kêmasiyeke cîddî ya çavdêriyê heye û tekez kir ku divê kesên berpirsiyarê krîzê û karmendên giştî yên ku erkên xwe pêk neanîne ji hêla qanûnî ve hesab bidin.

"Ew rastiya ku teserûfa 456.000 welatiyan girtî ye, giraniya rewşê nîşan dide"

Dînç, bal kişand ser wê rastiyê ku tasfiyekirina fonan û giliyên veberhêneran ne tenê pirsgirêkek e ku bi bazarên darayî ve girêdayî ye, lê di heman demê de pirsgirêkek cîddî ye ku bi xebata dijwar, mafên gel û berpirsiyariya çavdêriya rêveberiya giştî ve girêdayî ye, û got, "Tasfiyekirina 131 fonan, ku di encamê de teserûfên nêzîkî 456.000 welatiyan hatin girtin, giraniya meseleyê nîşan dide. Dema ku teqawîdbûyî, karmendên dewletê, dikandar û welatiyên kêmdahat hewl didin teserûfên xwe biparêzin, rastiya ku kes û saziyên ku tê îddîakirin ku berî krîzê ji fonan vekişiyane, zêdetirî 187 mîlyar lîre qezenc kirine, pirsên girîng derdixe holê ku divê bersiv werin dayîn."

"Divê destkeftiyên neheq bi rêyên qanûnî yên tesîrdar werin vegerandin"

Dînç diyar kir ku ew biryarên dravdana demkî yên ku ji bo çareserkirina giliyan hatine destpêkirin bi awayekî erênî dibînin, lê tekez kir ku divê aliyê cezayî yê pêvajoyê kêm nebe, û gavên berbiçav ên jêrîn xwest:

"Divê pêşînî ji veberhênerên piçûk re were dayîn, destkeftiyên bi rêyên neqanûnî bi rêbazên qanûnî yên tesîrdar werin vegerandin, û pêvajoya vegerandinê divê bi awayekî zelal ji raya giştî re were eşkerekirin. Divê lêçûna zirarê neyê ser milê bacgiran; divê ew kesên ku wezîfeyên xwe yên çavdêriyê paşguh kirine hesab bidin. Ev bûyer encamên giran ên nêzîkatiya darayî ya kirê û nebûna çavdêriyê nîşan dide. Çareseriya mayînde ew e ku rêziknameyek aborî li ser bingeha hilberîn, ked û dabeşkirina dadperwer were avakirin, ku bi mekanîzmayên çavdêriyê yên zelal û bihêz were ewlekirin. Em ê pêvajoyê bişopînin da ku mafên welatiyên me yên mexdûr werin parastin û berpirsiyar werin girtin."

Dînç behsa lehiyên û rabûna avê ya vê dawiyê li gelek bajaran, bi taybetî li Stenbolê, kir û diyar kir ku êş tenê bi barana zêde nayê ravekirin, û tekez kir ku çêkirina betonê ya bêkontrol, plansaziya bajarî ya ji bo qezencê û binesaziya nebaş bajaran dixin xetereyê.

"Bajarên me xizmeteke rastîn hêvî dikin, ne pêşandanê"

Dînç, destnîşan kir ku li Stenbolê barana herî dijwar a 84 salên dawî barî û wêneyek xemgîn li pey xwe hişt û got, "Qurbanî çêbûn, bi hezaran mal û kargeh di bin avê de man, û bi deh hezaran kes jî zirar dîtin. Em ji Xwedê rehmê ji bo welatiyên xwe yên ku canê xwe ji dest dane, sebrê ji bo malbatên wan û ji bo birîndaran jî şifayê dixwazin."

Ev rewş ne tenê li Stenbolê sînordar e

Dînç tekez kir ku dîmenên ku bi her baranê re dubare dibin, tenê bi "bûyerên hewayê yên neasayî" nayên ravekirin, û got, "Rast e ku baran pir zêde ye. Lêbelê, dubarekirina heman dîmenan bi her baranê re nîşan dide ku pirsgirêk bi barana zêde nayê ravekirin. Avakirina betonê ya bêkontrol, vekirina nivînên çeman û deştên lehiyê ji bo pêşveçûnê, û torên kanalîzasyonê yên hevgirtî bajarên me bêparastin dihêlin. Ev rewş bi Stenbolê ve sînordar nîne. Li gelek bajarên Anadoluyê, di dema barana giran de rêyên binî vediguherin golan, û mal û kargeh di bin avê de dimînin."

"Baran nîmetek e; xemsarî ye ku wê vediguherîne felaketekê"

Dînç, tekez kir ku hikûmetên herêmî budçeyên mezin ji bo konser û çalakiyên bi heybet veqetînin dema ku wezîfeyên xwe yên sereke paşguh dikin û got, "Ji ber ku veberhênanên binesaziyê di paşguhê de têne hiştin, lêçûna vê paşguhkirinê dikeve ser milê welatiyan. Malbatên kêmdahat ên ku li jêrzemînan û li kêleka çeman dijîn bedela herî zêde didin. Lêbelê, rêveberiya şaredariyê ne platformek ji bo pêşandan û reklamê ye, lê erkek parastina jiyan û milkê giştî ye. Li şûna xerckirina çavkaniyan, şaredarî divê wan ji bo pergalên avdana ava baranê, parastina torên kanalîzasyonê û veqetandina pergalên hevgirtî veqetînin. Divê planên zonkirinê yên kirêdar bi dawî bibin; divê nivînên çeman û deştên lehiyê ji bo avakirinê werin girtin, û divê planên sereke yên lehiyê bi biryardarî werin bicîh kirin. Divê malbatên ku li jêrzemînan dijîn ji bo koçkirina ber bi xanîyên ewle ve werin piştgirî kirin, û divê pergalên hişyariya zû werin xurt kirin. Baran nîmetek e; ew paşguhkirin e ku wê vediguherîne felaketekê." (ÎLKHA)