Parlamenterê Mersînê yê HUDA PARê Faruk Dînç diyar kir ku divê modela perwerdehiya mecbûrî ya 12 salî li gorî daneyên zanistî ji nû ve were avakirin û got, "Mehrûmkirina her xwendekarekî bi heman qalibê akademîk, paşguhkirina jêhatîbûn û meylên pîşeyî yên takekesî ye."

Alîkarê Serokê Giştî yê HUDA PARê û Parlamenterê Mersînê Faruk Dînç li Meclisê civîna çapemeniyê li dar xist û di derbarê meseleyên navxweyî de nirxandinên girîng kir.

Dînç li ser 12 salên perwerdehiya mecbûrî, çavkaniyên giştî, qeyranên fînansmanê û pirsgirêkên merîtokrasiyê di rêveberiyê de û tehdîdên li ser avahiya malbatê nirxandin kirin.

"Di perwerdehiyê de, divê pêşanî li kalîte û armanc bê dayîn, ne demdirêjî"

Dînç diyar kir ku têgeha perwerdehiya mecbûrî ya 12 salan divê li gorî daneyên zanistî û rastiyên civakî ji nû ve were nirxandin û got, "Mehrûmkirina her xwendekarekî bi heman qalibê akademîk ji bo heman demê, şiyanên takekesî, cudahiyên fêrbûnê û meylên kariyerê paşguh dike. Xwendekar bi windakirina motîvasyonê, malbatên bêçare û civakê bi hewcedariyên kariyerê yên nehatine bicîhanîn bedela vê yekê didin. Ji nû ve rêxistinkirina dem û avahiya perwerdehiya mecbûrî divê neyê wê wateyê ku zarok û ciwanan ji perwerdehiyê dûr bikevin. Pirsgirêka rastîn ew e ku meriv di perwerdehiyê de kalîte û armancê bide pêş, ne demdirêjiyê."

"Reforma perwerdehiyê bi devjêberdana israra li ser rêya xelet dest pê dike"

Dînç diyar kir ku divê pergaleke perwerdehiyê ya ku pêşxistina exlaqî, hesta berpirsiyariyê, hilberîn û aîdiyeta civakî dide pêş were avakirin û got, "Divê nêzîkatiyeke perwerdehiyê were pêşxistin ku pergalê li gorî xweza û şiyanên zarokan şekil bide, ne ku hewl bide zarokan neçar bike ku li gorî pergalê tevbigerin. Reforma di perwerdehiyê de ne bi guhertina nîşanan, lê bi devjêberdana israra li ser şaşiyan dest pê dike."

"Divê bi ciddî li ser jêhatîbûn, lîyakat û berpirsiyariyên çavdêriyê yên rêveberiya giştî were pirsîn"

Dînç behsa krîza fonên darayî ya berdewam û birêvebirina çavkaniyên giştî kir û destnîşan kir ku krîza fonan, ku di demekê de ku gel bi debara xwe têdikoşe, diqewime, bi awayekî zelal nebûna çavdêrî û lîyakatroksiyê di saziyên giştî de nîşan dide û wiha got:

"Rastiya ku meseleya fona bi milyaran lîreyan derdikeve pêş di demekê de ku bi mîlyonan mirov li welatekî ji bo debara xwe têdikoşin, nikare tenê wekî krîzeke darayî were hesibandin. Ev rewş her wiha pirsa ka mekanîzmayên hesabdayîn û çavdêriyê di rêveberiya giştî de çiqas tesîrdar dixebitin derdixe holê. Kî ew ê mafên welatiyên ku hewl didin bi teqawidên xwe debara xwe bikin, yên ku nikarin bi mûçeya herî kêm debara xwe bikin, û yên ku tevî dahata xwe ya kêm jî ji bo teserûfê têdikoşin biparêze? Ji ber ku debara welatiyan roj bi roj kêm dibe û teserûfên wan di talûkeyê de ne, divê li ser jêhatîbûn, lîyakat û berpirsiyariyên çavdêriyê yên rêveberiya giştî bi ciddî were pirsîn."

"Divê erk û berpirsiyariyên saziyên peywendîdar di hemû aliyan de werin nirxandin"

Dînç, destnîşan kir ku sedema hebûna saziyan parastina mafên welatiyan, sepandina qanûnê bi wekhevî ji bo her kesî û avakirina baweriya gel e û got, "Divê erk û berpirsiyariyên saziyên peywendîdar, ji Lijneya Bazara Sermayeyê (SPK) bigire heya Lijneya Lêpirsîna Sûcên Darayî (MASAK), ji Ajansa Rêzikname û Çavdêriya Bankayan (BDDK) bigire heya rêveberiya Xezîneyê û Borsaya Stenbolê, di hemû aliyan de werin nirxandin. Dema ku mekanîzmayên çavdêriyê erkên xwe bi awayekî rast û di wextê xwe de pêk neynin, ne tenê veberhêner zirarê dibînin, lê di heman demê de baweriya ku bi saziyên dewletê tê danîn jî zirarê dibîne."

"Divê kesên ku dahata wan kêm e, ne mecbûr bin ku bedela krîza fînansmanê bidin"

Dînç diyar kir ku divê lîyakat, ne wefadarî, bingeha rêveberiya dewletê be û divê kesên berpirsiyar bi awayekî zelal li ber qanûnê hesab bidin û got, "Di rêveberiya dewletê de, divê lîyakat li ser wefadariyê, çavdêriya bi bandor li ser bêdengiyê û edalet li ser îmtiyazan serdest be. Divê mijara fonê bi hemî aliyên xwe bi awayekî zelal were lêkolînkirin û divê kesên ku xemsar û berpirsiyar in werin destnîşankirin û li ber qanûnê hesab bidin. Divê teqawîdbûyî, kesên ku mûçeya herî kêm distînin û welatiyên kêmdahat neçar nebin ku careke din bedela nebûna çavdêriyê bidin."

"Ji bo hilweşandina sazîya malbatê hewl tê dayîn"

Dînç diyar kir ku di demên dawî de naveroka femînîst a ku armanc dike jinan ji berpirsiyariyên wan ên navmalî dûr bixe û wan li dijî mêrên wan teşwîq bike zêde bûye, û got ku ev gotar bi tevahî li dijî bawerî û nirxên malbatê ne.

"Belavbûna naveroka dawî ya ku hewl dide jinan ji berpirsiyariyên wan ên navmalî dûr bixe, karê wan ê navmalî û dayiktiyê kêm bike û wan li dijî hevjînên wan teşwîq bike, hewldanek e ji bo hilweşandina saziya malbatê. Li gorî bawerî û nirxên me, her endamek malbatê berpirsiyariyên xwe yên bêhempa hene. Ev berpirsiyarî li ser bingeha prensîba dabeşkirina kar û temamkeriyê têne bicîhanîn. Ev têgihîştin di nav malbatê de ahengek peyda dike. Li cihê ku ahengek tune be, nakokî derdikevin. Nêzîkatiya ku dabeşkirina kar û ahengek di navbera mêrûjinan de bi karanîna retorîka xweş wekî maf, qanûn û wekhevî hedef digire, nîşanek îdeolojiya femînîst a dijî malbatê ye, ku bi tevahî li dijî bawerî û nirxên malbata me ye."

"Divê mafên teqawidbûnê ji jinên ku 25 sal zewicî ne re bên dayîn"

Dînç diyar kir ku divê weşanên ku dayiktiyê û keda navmalê biçûk dixin bên qedexekirin û wiha got, "Jinên me di mezinkirina zarokan, amadekirina wan ji bo pêşerojê û veguherandina malê bo stargehek ji bo malbatê de roleke diyarker dilîzin. Divê veqetandina dayikan ji van berpirsiyariyan wekî hewldanên tarîkirina pêşeroja me were dîtin; divê weşanên ku dayiktiyê û keda navmalê ya jinan biçûk dixin bên qedexekirin. Divê nirxa keda navmalê ya dayikan bê naskirin; divê mafên teqawidbûnê ji kesên ku 25 sal in zewicî ne re bên dayîn." (ÎLKHA)